Nie mów fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu Twemu

Ósme przykazanie w swoim znaczeniu dosłownym dotyczy fałszywego zeznawania w sądzie. Autor dekalogu zawartego w Pwt 5, 20 celowo zmienił w nim słowo "kłamstwo" występujące w Wj 20, 17 na "coś czczego, niegodnego", podkreślając tym samym, że także w codziennym życiu nie wolno używać żadnej mowy szkodzącej bliźniemu.

Biblia ukazuje fatalne konsekwencje społeczne, jakie sprowadzają "świadkowie kłamstwa". Na podstawie ich fałszywego zeznania skazany został na śmierć wolny chłop Nabot (1 Krl 21, 9-13), św. Szczepan (Dz 6, 11. 13), Chrystus (Mt 26, 59. 61). Księga Przysłów 25, 18 mówi o ludziach składających nieprawdziwe świadectwo, że są maczugą, mieczem, ostrą strzałą. Fałszywy świadek jest przedmiotem pogardy ludzkiej i obrazy Bożej (Prz 21, 28a).

Źle dla kłamcy i dla okłamanego

Pismo Święte potępia kłamstwo przede wszystkim ze względu na to, że krzywdzi ono bliźniego. Zwraca też uwagę na jego szkodliwość dla samego kłamcy: Jakub, który zdobył podstępem błogosławieństwo ojcowskie, sam z kolei został oszukany przez swego teścia Labana (Rdz 29, 15-30).

Chleb zmienia się w piasek

W Prz 20, 17 czytamy: "Chleb kłamstwa jest słodki dla człowieka, ale potem usta jego napełniają się piaskiem".

Tych, którzy co innego myślą, a co innego mówią i czynią, Biblia nazywa grzesznikami "dwujęzycznymi". Zasługują oni na najgorsze napiętnowanie (Syr 5, 9. 14-15; 28, 13).

Niech słowo umrze z tobą

Kłamstwo zazwyczaj chodzi w parze z plotkarstwem i oszczerstwem. Stanowią one plagę społeczną nie mniej groźną niż wojna - "Wielu padło od miecza, ale nie tylu, ile poległo od języka" (Syr 28, 18).

Na temat bliźniego nie należy mówić nie tylko rzeczy zasłyszanych, a więc niepewnych, ale nawet tego, co się o nim wie z całą pewnością. Syr 19, 10 radzi, by zachować dystans wobec wieści, jakie rozgłasza się o innych: "Posłyszałeś słowo? Niech umrze z tobą!".

Prawdomówni obok Baranka

Bóg nigdy nie kłamie i potępia każde kłamstwo: "Obrzydliwością dla Jahwe są usta kłamliwe, lecz w prawdomównych ma on upodobanie" (Prz 12, 22). Biblia ostrzega, że ludzi przewrotnych czeka zagłada, i to w momencie najmniej oczekiwanym (Prz 6, 15), zaś ci, "w których ustach nie znaleziono kłamstwa" (Ap 14, 5), znajdą się przy Baranku.

"Niech wasza mowa będzie: tak, tak; nie, nie; co nadto jest, od Złego pochodzi" - czytamy w Mt 5, 37. Podobnie jak w Starym Testamencie, także i tu, kłamstwem jest wszelka "mowa szkodliwa" (Ef 4, 29). Starotestamentalny zakaz kłamstwa otrzymał w Nowym Testamencie głębszą motywację. "Nie okłamujcie się nawzajem, bo zwlekliście z siebie dawnego człowieka z jego uczynkami, a przyoblekli nowego" (Kol 3, 9-10).

Jak "czynić " prawdę

Autor Listu do Efezjan naucza, że powinniśmy być ludźmi, którzy "prawdę czynią w miłości" (Ef 4, 15). Bliźniemu nie pomagamy kłamstwem, ale nie pomagamy mu też prawdą wyrażoną bez miłości, która go zaskakuje, upokarza, rani.

Najpierw trzeba zastanowić się, w jakiej mierze ktoś, komu chcemy powiedzieć prawdę, jest przygotowany do jej przyjęcia (dzieci, chorzy, ludzie zastraszeni). Dopuszczalne są kłamstwa z konieczności, gdy chcemy komuś zaoszczędzić niesprawiedliwości i krzywdy.