Św. Anastazy I - 19 grudnia

Jakże wymowne świadectwo o tym wybitnym papieżu złożył w jednym z listów św. Hieronim, Doktor Kościoła: "Rzym nie zasłużył mieć go dłużej, by za rządów takiego biskupa nie została ścięta głowa, tj. stolica świata. Wkrótce bowiem po jego śmierci Goci zajęli Rzym i złupili".

39. z kolei - a według niektórych katalogów 41. - papież władał Kościołem pomiędzy 23 listopada 399 r. a 19 grudnia 401 r., czyli dwadzieścia pięć miesięcy. Z pochodzenia Rzymianin, syn kapłana Maksymusa, po objęciu Stolicy Piotrowej wydał rozporządzenie zobowiązujące wszystkich duchownych do postawy stojącej i pochylenia głowy podczas liturgicznego czytania Ewangelii. Na rocznicę swojego wyboru zaprosił Paulina z Noli, który popadł w niełaskę poprzedniego papieża Syrycjusza (384-399). Biskupów afrykańskich zaś, których niepokoił brak powołań i prosili o złagodzenie kar dla kapłanów-donatystów (wojujących rygorystów), zachęcił do walki z donatyzmem. Był więc człowiekiem woli.

Jego pontyfikat naznaczony był kontrowersjami wokół Orygenesa, uczonego greckiego z III wieku. Sprawa tego wybitnego myśliciela wymagała ostatecznego rozstrzygnięcia, ponieważ w swoich dociekaniach teologicznych - w dziele "Pierwsze zasady", tłumaczonym przez Rufina z Akwilei - pobłądził i popadł w herezję. Anastazy I zdecydował się na zwołanie synodu, który potępił poglądy głoszone przez Orygenesa. Nie potępiono jednak Rufina, autora głośnego przekładu, który przesłał papieżowi list wyjaśniający zarówno własne poglądy teologiczne, jak i motywy, którymi kierował się, dokonując tłumaczenia tego dzieła. Anastazy I stwierdził, pomimo nacisków ze strony św. Hieronima - który mieszkał wówczas w Betlejem - oraz jego wpływowych stronników, że osąd nad Rufinem pozostawia samemu Bogu. Zmarł w 401 r., a jego ciało złożono na cmentarzu Poncjana.