20 grudnia - św. Zefiryn

To rzadkie imię nosił piętnasty z kolei papież, któremu przyszło władać Kościołem na przełomie II i III wieku. Kiedyś Martyrologium rzymskie wymieniało go pod datą 26 sierpnia, jednak pod wpływem Martyrologium hieronimiańskiego wspomnienie przeniesiono na 20 grudnia. Hipolit z Rzymu pisał wprawdzie, że był to człowiek prosty, niewykształcony i skąpy, ale trudno uznać za wiarygodne źródło informacji słowa późniejszego antypapieża i zagorzałego przeciwnika Zefiryna.

Tego Rzymianina, syna Habundiusa, przez długie lata czczono jako męczennika, ale obecnie wiadomo, że nie zginął śmiercią męczeńską. Następcą św. Piotra obrano go w 198 r., a jego pontyfikat trwał do 217 r. Przyszło mu zmagać się o zachowanie czystości wiary, dzięki czemu zyskał uznanie pisarzy chrześcijańskich pierwszych wieków. Podczas pontyfikatu Zefiryna wybuchły spory chrystologiczne i zaczęła się pierwsza schizma. Oto Sabellius zaczął upowszechniać herezję zwaną modalizmem, która zniekształcała wiarę w Trójcę Świętą. Głosił, że Ojciec, Syn i Duch Święty to tylko trzy formy przejawiania się tej samej osoby boskiej. Chociaż Zefiryn zaczął akcentować w swoim nauczaniu bóstwo Chrystusa i odrębność poszczególnych Osób Bożych, jednak, zdaniem wspomnianego już Hipolita czynił to mało wyraziście. Po śmierci Zefiryna – wykorzystując rozdarcie Rzymian spowodowane karnością w Kościele – rygoryści obrali jego następcą Hipolita. Legalnie władał już jednak Kalikst (o jego burzliwym życiu pisałem w połowie października), który wykluczył Sabelliusa z Kościoła, a Hipolitowi zarzucił inne błędy chrystologiczne.

Dopiero w 235 r., podczas prześladowań za Maksymiana Traka, schizma upadła, bo Hipolita zesłano na Sardynię, gdzie zmarł. A Zefiryna pochowano na jego własnym cmentarzu, w pobliżu katakumb Kaliksta.