Wielki Post Leona XIV

Na samym początku orędzia papież stawia słuchanie słowa Bożego jako fundamentalny wymiar pokuty i odnowy. Wielki Post nie ma być jedynie czasem rezygnacji z pewnych przyjemności materialnych, ale przede wszystkim otwarciem serca na dialog z Bogiem i drugim człowiekiem. Leon XIV przypomina, że to właśnie poprzez uważne słuchanie Ewangelii i głosu ubogich można poznawać prawdę o sobie i świecie, iść ku miłości i sprawiedliwości. To powtórzenie najważniejszych wątków katolickiej nauki społecznej, wielokrotnie podnoszonych przez poprzednich papieży.

Słuchanie, czyli powrót do sedna duchowości

Jednak w czasach, gdy „wiele głosów rozbrzmiewa w naszych osobistych i społecznych przestrzeniach”, papież prosi, by uwrażliwić się na rzeczywistość cierpienia i wołanie tych, którzy potrzebują sprawiedliwości i nadziei; nie tyle prosi o działanie, ile o dostrzeżenie tych, którzy są w potrzebie. Tylko wtedy słuchanie nie pozostanie puste, ale będzie drogą przemiany serca i wspólnoty. Kluczowy jest tu także język jako przestrzeń dla postu. Papież znów, za swoim poprzednikiem Franciszkiem, wzywa do rozbrojenia. Tym razem to wezwanie do „rozbrojenia słowa”. Czytając papieskie orędzie na Wielki Post, to właśnie wydaje się jednym z najbardziej intrygujących i jednocześnie praktycznych aspektów wskazówek Leona XIV – odejście od języka, który rani. Papież wzywa wiernych nie tylko do tradycyjnego postu pokarmowego, ale do ściślejszej formy wstrzemięźliwości: od słów, które obrażają, ranią, oczerniają lub dzielą wspólnotę ludzką. W świecie przesyconym bowiem gwałtownym językiem politycznych sporów, mediów społecznościowych pełnych agresji, dehumanizującej technologii i łatwością szybkich ocen innych ludzi Leon XIV wskazuje, że prawdziwe nawrócenie zaczyna się w codziennym dialogu. „Rozbrojenie języka” to wezwanie nie tylko retoryczne: jest zaproszeniem do konkretnego postu duchowego, który ma głęboki wymiar społeczny i antropologiczny. Papież prosi, aby powstrzymywać się od pochopnych osądów, plotek i słów, które „marginalizują lub pomniejszają drugiego człowieka”, i aby w każdej relacji, tak rodzinnej, zawodowej czy medialnej, próbować budować cywilizację miłości, klarownie osadzając swoje orędzie w historii papieskiej myśli.

Wielki Post jako wezwanie

Orędzie Leona XIV na Wielki Post podkreśla też, że post i słuchanie nie są tylko indywidualnym aktem pobożności, ale wspólnym dziełem Kościoła i każdej wspólnoty chrześcijańskiej. Papież zachęca parafie, rodziny, ruchy i wspólnoty zakonne do wspólnego przeżywania tego czasu poprzez aktywne słuchanie słowa Bożego, modlitwę, nawrócenie sumienia i wzajemne budowanie relacji w szacunku i miłości.

Być może dlatego Leon przywraca tradycyjne celebracje Środy Popielcowej na rzymski Awentyn, które papież Franciszek odprawiał na Watykanie, oraz zaprasza rzymskich kurialistów na rekolekcje, które w dniach od 22 do 27 lutego wygłosi dla papieża i jego najbliższych współpracowników trapista bp Eric Varden z Oslo. Kontemplacyjny, ale i wspólnotowy wymiar duchowy Kościoła zdają się być w centrum papieskich przygotowań do Świąt Wielkanocnych.

Ten akcent jest jednak wezwaniem o fundamentalnym znaczeniu: wspólnota nie jest zbiorem indywidualnych aktów religijnych, lecz miejscem, gdzie miłość i dialog stają się codziennymi praktykami, zdaje się przypominać papież, zabierając swoich najbliższych współpracowników na tegoroczne duchowe ćwiczenia. Taka perspektywa czyni Wielki Post nie tylko świadectwem osobistej pobożności, ale znakiem nadziei dla świata podzielonego przez konflikty i niezrozumienie.

Ponadto papież wraca do obyczaju odwiedzania rzymskich parafii w każdą niedzielę Wielkiego Postu, co jest pasterskim gestem, podkreślającym bliskość z lokalnym Kościołem i realne wejście w życie rzymskich wspólnot. 

Przygotowania we wspólnocie

Papież jako augustianin pokazuje, że prawdziwe nawrócenie nie dokonuje się w izolacji, lecz w relacjach z innymi, w rodzinie, parafii, wspólnotach i w codziennych kontaktach międzyludzkich.

Stąd wymiarem tego papieskiego Wielkiego Postu wydaje się wezwanie do tworzenia kultury słuchania i szacunku w świecie pełnym podziałów, konfliktów i nienawiści. Stąd wskazanie, że post nie ogranicza się jedynie do rezygnacji z pokarmów, ale sięga aż do relacji społecznych i języka. W ten sposób duchowe ćwiczenia stają się jednocześnie praktyką społeczną, sposobem na przemianę świata poprzez miłość, cierpliwość i empatię.

Wreszcie, ten pierwszy papieski Wielki Post nie jest jedynie okresem przygotowania do Wielkanocy, ale czasem, w którym Kościół, pod przewodnictwem Leona XIV, pokazuje ścieżkę głębokiej, konkretnej i społecznie znaczącej, publicznej duchowości, która dotyka serca jednostki, przemienia codzienne relacje i tworzy kulturę pokoju oraz miłości w świecie spragnionym dobra i zrozumienia. To swoiste papieskie zaproszenie, aby w każdym geście, w każdym słowie i w każdej modlitwie szukać obecności Boga i podjąć osobistą oraz wspólnotową odpowiedzialność za nasze Civitas Dei.