Ciało - błogosławieństwo czy przekleństwo?

Katechezy katedralne – ks. Waldemar Szczerbiński

Nauczanie Kościoła na temat ludzkiej cielesności zawarte jest w teologii ciała. Po raz pierwszy sformułowania tego zaczęto używać w odniesieniu do katechez środowych, które papież Jan Paweł II głosił na początku swojego pontyfikatu.

W głoszonych od 5 września 1979 r. do 28 listopada 1984 r. katechezach Jan Paweł II zaproponował Kościołowi i światu refleksję nad znaczeniem cielesności człowieka. Katechezy te były teologicznym wydarzeniem, które odcisnęło się na całej późniejszej teologii. Niektórzy mówią wręcz o redefinicji teologii katolickiej i o tym, że od czasu tamtych katechez każda teza teologiczna może być postrzegana w nowym świetle.

Chodzi o miłość

Teologia ciała nie zajmuje się tylko seksualnością i miłością małżeńską, ale pozwala, przez pryzmat tej miłości, odkrywać znaczenie całego życia człowieka. Biblia uczy, że odkupienie człowieka oznacza nie tylko odkupienie jego duszy, ale również i ciała – misją Chrystusa była przecież odbudowa pierwotnego porządku miłości w świecie stworzonym; porządku zniszczonego później przez grzech pierworodny. U podstaw tego porządku leży związek miłości kobiety i mężczyzny, związek płci, związek ciał. Dlatego teologia ciała, odnoszona najczęściej do małżeństwa, jest równie istotna dla zrozumienia człowieka w ogóle.

Herezja złego ciała

Chrześcijaństwo ani nie odrzuca, ani nie potępia ciała. Akcentowanie zalet ducha nad ciałem powracało w Kościele tylko do XII w., pod wpływem filozofii platońskiej. Twierdzono wówczas, że ludzkie ciało i seksualność są przeszkodą w życiu duchowym, a czasem, że są wręcz złe. Takie twierdzenia szybko jednak zostały przez Kościół odrzucone jako herezja.

Dla Jana Pawła II rozwarstwienie człowieka na duszę i ciało jest nieprawdziwe, a nawet szkodliwe. Człowiek jest istotą duchowo-cielesną. To, co przeżywa w wymiarze duchowym, musi wyrazić w swojej fizyczności. Wszystko, co stworzył Bóg, jest dobre: dobre jest więc również ludzkie ciało i seksualność. Ciało bez duszy jest trupem, a dusza bez ciała – upiorem. To widzialne ciało może objawiać niewidzialną duszę człowieka.

Cena ciała

Wbrew pozorom, nasza przesycona seksem kultura wcale nie przecenia seksualności. Przeciwnie – nie dostrzega ona, jak cenne jest ciało i jak wielki należy mu się szacunek. Chrześcijanin swojej cielesności nie może ani odrzucić, ani lekceważyć, gdyż właśnie ciało jest podstawą jego zbawienia. Wierzymy w Boga, który jest stwórcą ciała. Wierzymy w Słowo, które stało się ciałem dla odkupienia naszych ciał. Wierzymy w zmartwychwstanie ciał. Cielesność, wręcz zmysłowość katolicyzmu szczególnie widoczna jest w czasie udzielania sakramentów, kiedy to niewidzialna łaska działa poprzez znaki dotykające bezpośrednio naszych ciał: przez zanurzenie w wodzie, przez namaszczenie olejem, przez karmienie go chlebem, który jest Ciałem Boga. I to właśnie w sakramentach najdoskonalej spotyka się to, co cielesne z tym, co jest duchowe.

Odnaleźć Boga

Ciało człowieka może sprawić, że to, co niewidzialne, duchowe i boskie, objawia się w sposób widzialny. Ciało sprawia, że człowiek może dotykać rzeczywistości duchowej. Również Bóg objawił się człowiekowi w ciele, rodząc się z konkretnej kobiety. Motywem Bożego działania, prowadzącego do wejścia w ludzki świat cielesny, była miłość: miłość, która chce dawać i dzielić się z innymi. Teologia ciała wymaga głoszenia prawdy, że to właśnie mężczyzna i kobieta, złączeni w miłosnym związku ciała, poprzez ciało odzwierciedlają tajemnicę kochającego i ofiarowującego siebie samego Boga.

Jeśli w ogarniętym kultem ciała świecie plan Boży wobec człowieka ma być czytelny, to chrześcijanie jako pierwsi powinni umieć w swoich ciałach odnajdywać tajemnicę Boga.

Pełnego tekstu katechezy wysłuchać można na stronie www.archidiecezja.pl