Dzień Solidarności i Wolności

31 sierpnia będziemy obchodzili Dzień Solidarności i Wolności, ustanowiony przez Sejm RP w 2005 roku w celu upamiętnienia „historycznego zrywu Polaków do wolności”.

„…Niech zstąpi Duch Twój! Niech zstąpi Duch Twój! I odnowi oblicze ziemi. Tej Ziemi! Amen” – wołał w 1979 roku Papież Jan Paweł II, syn tej ziemi. I został wysłuchany. Rok później powstała „Solidarność”, która zadziwiła świat. Polacy, jak śpiewał Jacek Kaczmarski, „poczuli siłę i moc”.

Pamiętny rok 1980

W sierpniu 1980 roku przebudzony naród nie żądał tylko podwyżek płac. Obok postulatów ekonomicznych pojawiły się polityczne. Władza została zaskoczona. Najbardziej znany strajk w Stoczni Gdańskiej rozpoczął się w sierpniu 1980 w obronie Anny Walentynowicz, zwolnionej z pracy pięć miesięcy przed emeryturą i zwolnionego później Lecha Wałęsy. Na bramie stoczni wywieszono 21 postulatów powołanego wcześniej Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego. Wkrótce fala strajków ogarnęła całą Polskę, a MKS pod koniec protestu reprezentował ponad 600 przedsiębiorstw. W końcu doszło do podpisania porozumień sierpniowych. Obraz Lecha Wałęsy stojącego na bramie stoczni i mówiącego: „Mamy Niezależne Samorządne Związki Zawodowe”, któremu odpowiedział skandujący tłum: „Dziękujemy!”, stał się ikoną tamtego czasu.

NSZZ „Solidarność”

Dzieckiem sierpnia 1980 roku stał się Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność” (powołany 17 września 1980 r.). Nawet litery znaczka „Solidarności” (zaprojektowanego przez Jerzego Janiszewskiego), wzajemnie się wspierające, miały ją symbolizować. Po rejestracji „Solidarność” stała się pierwszą od czasu zniszczonego przez komunistów PSL Mikołajczyka niezależną od władzy siłą polityczną w powojennej Polsce. Choć formalnie była tylko związkiem zawodowym, stała się potężnym ruchem społecznym (ok. 10 milionów członków) w reżimie komunistycznym.

Podczas pierwszego zjazdu „Solidarności” oprócz spraw krajowych, wystosowano „Posłanie do ludzi pracy Europy Wschodniej”. Kto wtedy przypuszczał, że ten „niebezpieczny i prowokacyjny dokument”, jak miał się wyrazić Leonid Breżniew, faktycznie zwiastował zmierzch komunizmu i dominacji ZSRR w Europie?

Stan wojenny i upadek komuny

Już w sierpniu 1980 r. władze komunistyczne alternatywnie do porozumień przygotowywały rozwiązania siłowe. Wprowadzony 13 grudnia 1981 roku stan wojenny miał położyć kres niezależnej działalności związkowej w Polsce Ludowej. Pomimo ofiar, jakie poniosło nasze społeczeństwo stał się końcem… ale komunistów.

„Proszę Państwa, 4 czerwca 1989 roku skończył się w Polsce komunizm” – tymi słowami Joanna Szczepkowska przywitała telewidzów po wielkim zwycięstwie wyborczym „Solidarności”. Choć wybory z 4 czerwca nie były w pełni demokratyczne, ukazały ogrom klęski komunistów. Umożliwiły również wybór pierwszego niekomunistycznego premiera w historii powojennej Polski, Tadeusza Mazowieckiego.

Następstwem tych wszystkich wydarzeń była „jesień ludów” w Europie Wschodniej i upadek reżimów komunistycznych, czego znakiem stało się zburzenie muru berlińskiego. Był to też koniec dominacji Związku Radzieckiego w naszej części Europy.

Dziś

Przykrym memento z dzisiejszej perspektywy jest fakt, że gdy Sejm RP obradował nad wprowadzeniem Dnia Solidarności i Wolności w 2005 roku, przed jego siedzibą dochodziło do starć policji z górnikami.

Gdy przejrzymy komentarze do nowego święta zamieszczone w Internecie, poraża niewiedza i głupota. Choć daleko nam do „szklanych domów”, to wolność, o której marzyły całe pokolenia Polaków, jest faktem. Wolność, o której Jan Paweł II przypominał w roku 1999 w Sejmie RP jako „…«danej» i jednocześnie «zadanej”». Wolności wymagającej nieustannego wysiłku w jej umacnianiu i odpowiedzialnym przeżywaniu…”.