Barokowe życie

Najoryginalniejsza i najciekawsza z polskich orkiestr – Arte dei Suonatori – po raz czwarty zaprasza na barokową wyprawę pełną tajemniczych dźwięków i muzycznych sekretów. Tym razem w barokowych wnętrzach Uniwersytetu Wrocławskiego, podczas Festiwalu Trzech Baroków, będziemy odkrywać muzykę francuską.

„Francuzi wiedzieli, jak zadbać o własne interesy. Zabezpieczyli prawa do swojej muzyki barokowej w sposób prosty, ale za to bardzo wyrafinowany. Zamiast ukrywać jej tajemnice w sejfach, zamiast opatentowywać sekrety melodii, harmonii i ornamentacji zamknęli je na klucz w świecie widzialnym, całkowicie niedostępnym dla większości śmiertelników. Francuzi, pod przywództwem Włocha, Jana Baptysty Lully’ego, tak powiązali muzykę z językiem francuskim i z francuskimi tańcami, że zrobiła się z tego szarada dzisiaj nie do rozwiązania praktycznie dla nikogo, bo komu chciałoby się uczyć francuskiego, a jeszcze bardziej francuskich dworskich tańców. Nie trzeba było żadnych praw autorskich, żadnych prawniczych kruczków; wystarczył spryt i zapobiegliwość. W końcu barokowa Francja to królestwo logiki i politycznej intrygi. Tak oto, co zaszyfrowano trzysta lat temu pozostaje zaszyfrowane, chociaż praktycznie każdy ma lub mógłby mieć dostęp do szyfru. Pozwólcie Państwo, że będziecie świadkami próby zmierzenia się z tą francuską kombinacją słów, dźwięków, gestów, kroków i idei” – czy można się oprzeć takiemu zaproszeniu? Wspólne odkrywanie tajemnic. Arte dei Suonatori w roli Pana Samochodzika, który zabiera nas w podróż pełną zagadek do tajemniczego miasta, na które może po raz pierwszy uda nam się spojrzeć inaczej, jak gdyby pierwszy raz.

Historia alternatywna

We Wrocławiu nigdy nie zamieszkał żaden słynny barokowy kompozytor, nie miało tu miejsca żadne wielkie muzyczne wydarzenie tamtych czasów. Czy to nie dziwne? Tyle tu miejsc odpowiednich dla takiej historii. Ale wyobraźmy sobie, że mogłoby tak być – zachęca nas Arte dei Suonatori – nie wiemy przecież wszystkiego. Kto wie, może znaleźli się, zupełnie przez przypadek, na skutek zawirowań życiowych, o których nigdy nikt nie wspomniał, Telemann, Bach lub Lully? Już takie przypuszczenie sprawia, że czujemy dreszcz emocji, inaczej otwieramy oczy i inaczej zaczynamy słuchać. Wszystko wydaje nam się nowe. Muzyka skomponowana kilka stuleci temu nie jest dziełem skończonym, lecz żywym. Staje się nowym wydarzeniem, dzięki nowej prawdopodobnej historii. „Nie możemy skomponować nowej muzyki barokowej, ale możemy próbować spojrzeć na nią tak, jak nikt dotąd” – twierdzą muzycy z orkiestry Arte dei Suonatori. Z pewnością tak jest, a my możemy być czynnymi uczestnikami tego wydarzenia, alternatywnej historii, prawdziwego muzycznego faktu. Kto by nie chciał wziąć udziału w takiej przygodzie?

Próby dla publiczności

Pierwsza edycja Festiwalu Trzech Baroków miała miejsce w 2004 roku, a jego pomysłodawcami były najregularniej koncertująca orkiestra muzyki dawnej Arte dei Suonatori (m.in. główny bohater permanentnego festiwalu „Muzyka dawna – persona grata”) oraz Fundacja Muzyki Dawnej „Canor”. Tytułowe „trzy baroki” to styl niemiecki, włoski i francuski – przedstawiciele największych tradycji muzycznych XVII i XVIII wieku. Jak inspirowały? Jaki miały wpływ na style innych narodów? Jak przenikały i jak się zmieniały? O to pytają twórcy festiwalu i artyści przez nich zapraszani. Podczas tej edycji usłyszymy niemal wyłącznie wykonania utworów kompozytorów francuskich. Będą to dzieła reprezentatywne dla najważniejszych nurtów stylistycznych i szkół estetycznych. Podczas dziewięciu dni odbędzie się szesnaście koncertów, wystąpią na nich soliści z Europy, Azji, Kanady i Ameryki Południowej. Zaprezentują oni dzieła trzydziestu jeden kompozytorów, w tym siedemnastu z Francji. Ponieważ Arte dei Suonatori nie jest zwykłą orkiestrą, to i festiwal nie jest zwyczajny. Orkiestra bowiem zaprasza publiczność na próby, które odbywają się od 9 lipca w Zamku Kliczków, a także w Oratorium Marianum. Trudna praca, zmęczenie, dyskusje nad dźwiękami, ale także twórcze uniesienie, entuzjazm i bezpośredni kontakt sprawiają, że znika niepotrzebny dystans do sztuki, a ta okazuje się tworzona specjalnie dla ciebie. I dla mnie.

Orkiestra Arte dei Suonatori

To orkiestra barokowa na sposób barokowy. Zespół stara się nie ograniczać do wykonywania, na dawnych instrumentach i według tamtejszych prawideł wykonawczych, dzieł skomponowanych trzysta lat temu. Muzycy Arte dei Suonatori od swych barokowych przodków i współczesnych mentorów przejęli to, dzięki czemu bliżej im do nieprzewidywalnego zespołu jazzowego niż do poważnej orkiestry symfonicznej. Obok barokowych partytur oraz takiego instrumentarium muzykom bliski jest barokowy sposób myślenia o muzyce i muzykowaniu. Partytura to tylko pretekst do artystycznych eksperymentów, czyli bardziej do tworzenia niż odtwarzania muzyki.

Orkiestra Arte dei Suonatori daje prawie sto koncertów rocznie, występując w różnych konfiguracjach i składach instrumentalnych. Jest animatorem i gospodarzem pięciu festiwali muzyki dawnej w Polsce. (www.artedeisuonatori.pl)

Wydane przez zespół płyty spotykały się z entuzjastycznym przyjęciem międzynarodowej krytyki muzycznej. Płyta zawierająca cykl koncertów

A. Vivaldiego „La Stravaganza” została uznana za „Barokową płytę roku 2003” przez brytyjski magazyn „Gramophone”. Wydana w 2006 roku przez francuską wytwórnię Alpha płyta z koncertami fletowymi Carla Philippa Emanuela Bacha jest uznana przez francuskie pismo „Classica Repertoire” za najlepsze wykonanie tych kompozycji dostępne obecnie na światowym rynku.

Orkiestra Arte dei Suonatori została założona w 1993 roku przez skrzypków Ewę i Aureliusza Golińskich z Poznania. Początkowo w jej skład wchodzili najlepsi młodzi muzycy grający na dawnych instrumentach. W ciągu pierwszych lat zespół kształtował swoje oblicze artystyczne i charakter. Stał się najciekawszym, najbardziej charakterystycznym i żywiołowym zespołem muzyki dawnej w Polsce. Podobną opinię zyskał także wśród melomanów i krytyków za granicą. Dzisiaj skład orkiestry jest międzynarodowy, oprócz Polaków grają też muzycy z Niemiec, Anglii, Holandii, Japonii, Francji i Szwecji.