Słowniczek pojęć etycznych: Etyka społeczna

Człowiek jako osoba ludzka ma swój wymiar indywidualny (jednostkowy) i dialogalny (społeczny). Zarówno w jednym, jak i w drugim wymiarze człowiek pozostaje istotą etyczną, zobowiązaną do realizacji dobra.

Stąd też bardzo istotnym działem etyki jest etyka społeczna. Można ją określić jako dyscyplinę filozoficzną, która ustala reguły, a zatem oceny i normy moralne porządkujące sferę życia społecznego.

Ważnym jest zauważenie specyfiki moralnej owych reguł. Mogą się one różnić (i różnią) niejednokrotnie od reguł społecznych, gospodarczych czy ekonomicznych regulujących życie społeczne. Przynależą one jednak do świata powinności i – jak w ogóle w etyce – ustalają nie to, co jest zasadą, ale to, co powinno nią być.

Trudność nastręcza w prostej, powyżej naszkicowanej definicji etyki społecznej pojęcie „życia społecznego”. W tym zakresie niektórzy utożsamiają życie społeczne z każdą relacją ponadjednostkową, a więc intersubiektywną. I tak ocenie etyki społecznej podlegałyby wówczas na przykład sfery komunikacji (rozmowy) dwóch przypadkowych ludzi spotykających się w windzie. Inni widzą w pojęciu „życie społeczne” całość takich stosunków i działań, których podmiotami są grupy społeczne o określonej strukturze i charakterze. Taka grupa, zbiorowość różni się od zbioru jednostek wziętych jako prywatne osoby. To właśnie charakter zbiorowego podmiotu działania zdaje się zarazem upoważniać do tego, by traktować reguły życia w takiej zbiorowości jako reguły etyki społecznej, a nie tylko reguły etyki osobowej. Nietrudno dostrzec, że tak pojęta etyka społeczna pojawia się w obszarze innych pokrewnych nauk.