Badania ratują życie

Sześćdziesięcioletnia Janina R. nigdy nie chodziła do lekarza. W szpitalu była tylko dwa razy, gdy rodziła dzieci. Kiedy przypadkowo wyczuła w swojej piersi niewielkie zgrubienie, po prostu je zlekceważyła. Guzek się powiększał, czuła się coraz gorzej. Gdy zemdlała i córka przywiozła ją do szpitala, postawiono diagnozę: zaawansowany rak piersi z przerzutami. Kobieta tłumaczyła, że nie chodziła do lekarza, bo wstydziła się pokazać w starej bieliźnie.

Najczęstszą przyczyną zgonów w Polsce i na świecie są choroby serca i nowotwory. Nim doprowadzą do tragicznego końca, często latami rozwijają się niezauważone. W ich wczesnym rozpoznaniu mogą pomóc proste badania profilaktyczne, np. mierzenie ciśnienia krwi, badanie poziomu cholesterolu we krwi, rentgen płuc czy mammografia. Niestety, Polacy niechętnie poddają się badaniom. Często nie odpowiadają nawet na imienne zaproszenia na bezpłatne konsultacje. M.in. z tego powodu w 2005 r. w programie profilaktyki raka piersi wykorzystano w naszym kraju tylko 86 proc. środków przeznaczonych na ten cel. W programie profilaktyki raka szyjki macicy odsetek ten był jeszcze mniejszy i wyniósł tylko 54 proc.

Fałszywy wstyd

– Wczesne wykrycie zmian przednowotworowych niemal gwarantuje całkowite wyleczenie. Niestety, kobiety albo o tym nie wiedzą, albo wiedzą, ale z badań nie korzystają, zasłaniając się źle pojętym wstydem – mówi Agnieszka Olbrot z Sekcji Organizacji i Komunikacji Społecznej Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia.

Aby zwiększyć zainteresowanie kobiet udziałem w onkologicznych programach profilaktycznych, NFZ przygotuje imienne zaproszenia, które wyśle do pacjentek wraz z listą placówek, do których mogą one zgłosić się na badania. Przedsięwzięcie ruszy za kilka tygodni. Jednocześnie wdrażana jest akcja – realizowana przez Polkomtel SA, operatora sieci Plus – wysyłania abonentkom informacji o programach profilaktycznych SMS-ami i, za ich zgodą, pośredniczenie w uzgodnieniu terminu wizyty. W obecnie obowiązującym planie finansowym wielkopolskiego oddziału NFZ na programy profilaktyczne przeznaczono 18,34 mln zł. To jednak nic nie da, jeśli pacjenci nie zechcą z nich skorzystać.

Nie tylko na zaproszenie

Lekarze zachęcają, by badania profilaktyczne wykonywać regularnie, nie czekając nawet na specjalne zaproszenie. Każda kobieta powinna systematycznie odwiedzać ginekologa, a przynajmniej raz na dwa lata poddać się badaniu wymazu szyjki macicy, by wykryć ewentualnego raka tego narządu. Każda kobieta po 30. roku życia, choć raz do roku powinna wykonywać USG piersi, a po 40. roku życia także mammografię. Jeśli w rodzinie kobiety występowały nowotwory piersi u krewnych pierwszego stopnia, to musi poddać się badaniom DNA. Jeśli wykażą one np. uszkodzenia w obrębie genu BRCA1, to mammografię powinna wykonywać przynajmniej co pół roku.

Każdy mężczyzna po 45-50. roku życia powinien mieć wykonane badanie PSA, czyli specyficznego antygenu prostaty. Nawet niewielkie przekroczenie normy stężenia tego markera we krwi może symbolizować chorobę. Każdy mężczyzna po 45-50. roku życia powinien raz do roku wykonać badanie kału na obecność krwi utajonej i badanie per rectum, co pozwoli wykluczyć raka jelita grubego. Palacze, którzy trwają w nałogu wiele lat, powinni raz do roku wykonać badanie rentgenowskie płuc. Każdy powinien raz do roku wykonać rutynowe badanie krwi, dzięki któremu można wykryć m.in. choroby krwi i układu chłonnego. Nie należy też zapominać o skórze. Wszystkie znamiona i przebarwienia, zwłaszcza jeśli zmieniają swój wygląd, powinniśmy pokazać lekarzowi.