Słowniczek pojęć etycznych: Fenomenologiczne ujęcie wartości (Dietrich von Hildebrand)

Podobnie jak i cała tradycja fenomenologiczna, tak i jej aksjologia jest trudna do ujęcia w jeden schemat wyczerpujący ogólne choćby poglądy. Wydaje się rzeczą wskazaną choćby pobieżna prezentacja myśli aksjologicznej kilku wybitnych przedstawicieli tego nurtu.

Dietrich von Hildebrand uznaje obiektywny i absolutny charakter wartości (podobnie jak i tomizm), jednak w odróżnieniu od tomizmu w analizie wartości przyjmuje podmiotowy punkt wyjścia (co jest charakterystyczne dla fenomenologii).

Wartość według D. von Hildebranda to znaczenie bytu. Trzeba podkreślić, że znaczenie to może być rozumiane potrójnie: czysto podmiotowo, przedmiotowo (wewnętrzne, samo w sobie), wreszcie jako „dobro dla osoby”. Wartość to także realne i konkretne właściwości przedmiotu, posiadającego określoną naturę (quidditas).

Jest „rdzeniem bytu”, fenomenem pierwotnym, analogicznym jak istota, istnienie czy prawda. W stosunku do dobra każda wartość jest uprzednia, gdyż dobrem może być już tylko byt wartościowy. Podstawą wartości jest istnienie, które umożliwia jej realizację; nie należy jednak utożsamiać wartości z istnieniem, gdyż wartość posiada też własne istnienie – idealne. Podobnie posiada wewnętrzną jedność, treść i zespół cech (stanowi prawdziwą istotność).

Hildebrand podkreśla, że wartości są autonomiczne wobec przeżyć i odczuć człowieka, tzn. są nieredukowalne do nich. Stanowią swoisty praelement rzeczywistości. Jednocześnie podkreśla, że swoją ostateczną realność odnajdują w Bogu, tzn. najwyższej Wartości, zespoleniu wszystkich wartości, samym Dobru i Dobru wszelkiego dobra.