Tata - autorytet

"A mój tata to prowadził kiedyś warsztaty dla dzieci we Francji i zapomniano o tłumaczu dla niego. Bez problemu sobie poradził, choć nie umiał po francusku ani jednego słowa". "A mój tato mówi, że nie można się nigdy poddawać. I zawsze robi wszystko do końca. Kiedyś kupił harleya, złom kompletny, ale tanio i wyremontował go; rok go remontował, ale teraz to jest klasa!".

wypowiedzi znalezione w Internecie

Gdy dzieci rozmawiają o matkach, zwykle mówią: "Moja mama mnie rozumie, słucha, moja mama jest kochana". Gdy tematem rozmów jest ojciec, najczęściej padają słowa: "A mój tata uważa, a mój tata potrafi...". Wartości przekazywane przez mamę są odbierane jako wynikające z troski o zdrowie i bezpieczeństwo dziecka ("zakazuje mi tego, żebym sobie krzywdy nie zrobił"), wartości przekazywane przez tatę są postrzegane jako uniwersalne. Tata jest pewnego rodzaju wyrocznią, wyznaczającą granicę obiektywnego dobra i zła. Dlatego tata ma większy wpływ na kształtowanie się systemu wartości dzieci. A jak to robić?

Opowiadaj dziecku baśnie

Dzieci je uwielbiają. Dobieraj opowieści tak, by wprost nazywały i przekazywały wartości dla ciebie istotne. Ze starszymi dziećmi można podjąć dyskusję o treści historyjki, zapytać o zdanie. Można poprosić, by opowiedziały jakąś swoją historię związaną z daną wartością. Tata Wojtka opowiada mu o swojej grze w siatkówkę, o wartości współpracy. Często powtarza, że w siatkówce nie ma miejsca na gwiazdorstwo, liczy się zwycięstwo zespołu. Wojtek użył tego przykładu, tłumacząc kolegom z klasy sens pracy w zespołach projektowych.

W zgodzie z hierarchią wartości

Dzieci widzą, jak jest naprawdę. Mniej zważają na to, co mówisz niż na to, co robisz. Znajomy proboszcz opowiedział mi historyjkę o dziewczynce, którą zastał szlochającą w kościele. Gdy spytał, co się stało, odpowiedziała: "Płaczę, bo kocham Jezusa, a już niedługo będę duża i nie będę chodzić do kościoła, bo kościół jest tylko dla dzieci". Co z tego, że jej rodzice deklarowali, że są katolikami, skoro wiara nie była dla nich autentyczną wartością? Dziecko z postępowania rodziców wysnuło jednoznaczny wniosek.

Poznaj system wartości nauczycieli, opiekunów i innych ludzi, z którymi twoje dziecko spędza dużo czasu. Jeśli ich system wartości drastycznie różni się od twojego - zmień otoczenie. Jeżeli dziecko kogoś lubi i podziwia - będzie go naśladować. A podziw dziecka mogą wzbudzać sprawy całkowicie powierzchowne: atrakcyjny wygląd, dowcip, szastanie pieniędzmi... Właśnie dlatego, że system wartości dziecka jest nieukształtowany, nie potrafi ono właściwie ocenić wielu zachowań. Nie chodzi o prawienie kazań. Raczej o zadawanie pobudzających do myślenia pytań. Powiedzmy, że byliście świadkami bójki. Wykorzystuj zdarzające się na co dzień sytuacje i rozmawiaj na luzie. Jeśli dzieci czegoś nie rozumieją, wyjaśniaj prostym językiem, nazywaj wartości wprost, nie bój się tłumaczyć, dlaczego są dla ciebie ważne.

Najlepszym sposobem nauki wartości jest działanie zgodnie z nimi. Wbrew pozorom dzieci o wiele bardziej wolą zrobić coś wspólnie z ojcem, niż grać w gry komputerowe czy oglądać filmy wideo. Jeśli np. uważasz, że ważne jest miłosierdzie, przejrzyj wraz z dziećmi swoje ubrania, zdecydujcie, które oddacie dla biednych i wspólnie zanieście je do parafialnego oddziału Caritas, zaangażujcie się razem w świąteczną zbiórkę żywności itp. Naprawdę warto robić wiele rzeczy razem z dziećmi. Zamiast przed ekranem spędzają czas z tobą, ucząc się wartości, jaką jest rodzina, miłość, współpraca, wytrwałość...