Od czego zależy prawdziwe szczęście?

"Żebyśmy tylko zdrowi byli, a reszta sama przyjdzie" - to jedno z bardziej popularnych życzeń noworocznych i nie tylko. Często życzymy sobie także spełnienia marzeń, dostatku, pieniędzy i wszystkiego dobrego. Na ile spełnienie tych życzeń w kolejnym roku zapewni nam poczucie szczęścia?

Na powyższe pytanie odpowiada Martin Seligman - czołowa postać tzw. psychologii pozytywnej, nurtu skupiającego się nie na psychoterapii i rozwiązywaniu problemów, lecz na rozwoju silnych stron człowieka. Badania naukowe nad uwarunkowaniami poczucia szczęścia u ludzi prowadzone są od wielu lat. Wskazują one jednoznacznie, że bycie szczęśliwym nie zależy od czynników zewnętrznych, lecz od sposobu, w jaki człowiek myśli o sobie i świecie. Ten fakt potwierdza codzienność: z pewnością znacie ludzi zamożnych i nieszczęśliwych oraz ubogich i szczęśliwych.

Źródła szczęścia

Oto lista zidentyfikowanych przez Seligmana cech, które posiadają ludzie o wysokim poczuciu szczęścia. Im więcej tych cech posiadamy, tym bardziej jesteśmy szczęśliwi i lepiej radzimy sobie z trudnościami.

Mądrość i wiedza - potrzeba i umiejętność zdobywania i wykorzystywania nowej wiedzy: kreatywność (oryginalność, pomysłowość) - umiejętność rozwiązywania problemów w nowy, nieszablonowy sposób; ciekawość (zainteresowanie, otwartość na doświadczenie) - aktywne poszukiwanie nowych doświadczeń, fascynacja różnymi zjawiskami i zagadnieniami; rozum - umiejętność krytycznej, obiektywnej oceny, rozważania wszystkich "za i przeciw", bez pochopnego wyciągania wniosków; elastyczność - umiejętność zmiany zdania w oparciu o nowe informacje; miłość do nauki - potrzeba nabywania nowej wiedzy, umiejętności, doskonalenia się; rada - mądrość - umiejętność doradzania, takie spojrzenie na świat, które pomaga tobie i innym.

Męstwo - potrzeba i umiejętność osiągania celów, mimo trudności i niebezpieczeństw: odwaga - bronienie ważnych wartości; wytrwałość - doprowadzanie podjętych działań do końca; uczciwość (autentyczność, integralność) - życie zgodne z deklarowanym systemem wartości; entuzjazm (witalność, energia) - podejście do życia z entuzjazmem, energią, zaangażowanie całym sercem w to, co się robi.

Dobroć - potrzeba i umiejętność dbania o innych: miłość - umiejętność bezwarunkowego kochania i bycia kochanym; opiekuńczość (dobroczynność, troska, hojność) - dbanie o potrzeby innych; inteligencja emocjonalna - bycie w pełni świadomym emocji swoich i innych osób, umiejętność adekwatnego kierowania emocjami.

Sprawiedliwość: lojalność, odpowiedzialność - umiejętność pracy w zespole; sprawiedliwe traktowanie ludzi, niezależnie od osobistych preferencji, dawanie "drugiej szansy"; przywództwo - dbanie o dobre relacje między ludźmi w podległej grupie.

Opanowanie; przebaczanie i miłosierdzie; skromność; ostrożność - niepodejmowanie zbyt ryzykownych działań; dyskrecja - nieplotkowanie, zachowywanie w tajemnicy poufnych informacji; samokontrola - samodyscyplina, panowanie nad emocjami i słowami.

Transcendencja - potrzeba sensu życia: wiara (pobożność, religijność, poczucie sensu istnienia) - posiadanie spójnych przekonań o sensie i celu życia, wyznawanie wartości kierujących działaniami i będących źródłem pociechy w trudnych chwilach; umiejętność dostrzegania piękna w otaczającym nas świecie i ludziach; wdzięczność - umiejętność odczuwania i wyrażania wdzięczności za dobre rzeczy, które spotykają nas każdego dnia; nadzieja (optymizm, otwartość na przyszłość) - oczekiwanie, że w przyszłości też spotkają Cię dobre rzeczy; humor - umiejętność śmiania się, rozśmieszania innych, żartowania.

Jak dbać o swoje szczęście?

Seligman w swojej najnowszej książce "Authentic Happiness" pisze, że poczucie szczęścia można w sobie rozwijać. Najważniejsze jest to, by zidentyfikować swoje silne strony i pozytywne cechy z przytoczonej powyżej listy, dbać o nie oraz je rozwijać. Dzięki temu nasze życie będzie radośniejsze i "szczepimy się" także przeciw nieszczęściu. Oznacza to, że gdy coś naprawdę złego nam się w życiu przytrafi, będziemy potrafili sobie lepiej, efektywniej i szybciej z tym poradzić. To, co osobiście mnie zachwyca jako psychologa i katolika, to zbieżność naukowo stworzonej listy z zestawem Darów Ducha Świętego (proszę samemu poszukać).