Kiedy zabraknie pasterza...

Pasterzem całej Owczarni Pańskiej jest biskup Kościoła rzymskiego; w nim bowiem, z wolnego postanowienia Opatrzności Bożej, św. Piotr Apostoł złożył Chrystusowi przez męczeństwo najwyższe świadectwo krwi. Jest więc zrozumiałe, że przedmiotem szczególnej uwagi była zawsze prawowita sukcesja apostolska na tej Stolicy, z którą, z powodu wzniosłego pierwszeństwa, powinien pozostawać w zgodzie każdy Kościół - jak zaznaczył Jan Paweł II w Konstytucji Apostolskiej "Universi Dominici Gregis" o wakacie Stolicy Apostolskiej i wyborze biskupa rzymskiego.

Dlatego też, kiedy zabraknie pasterza, należy ściśle stosować się do przepisów określonych w tej Konstytucji.

Smutna nowina: Biskup Rzymu nie żyje

Bezpośrednio po otrzymaniu wiadomości o śmierci papieża fakt ten potwierdza oficjalnie kamerling Świętego Kościoła Rzymskiego (kard. Eduardo Martinez Somalo, Hiszpan), sporządzając stosowny dokument lub autentyczny akt zgonu. Dzieje się to w obecności mistrza papieskich ceremonii liturgicznych (bp Piero Marini, Włoch) oraz przedstawicieli Kamery Apostolskiej.

Jest on także zobowiązany zapieczętować pracownię i pokój papieża. Następnym jego krokiem jest powiadomienie o zgonie papieża kardynała wikariusza Rzymu (kard. Camillo Ruini, Włoch), który w specjalnym komunikacie przekazuje tę wiadomość ludowi rzymskiemu.

Kardynał kamerling informuje dalej o śmierci Biskupa Rzymu dziekana Kolegium Kardynałów (kard. Joseph Ratzinger, Niemiec), aby ten mógł powtórzyć ją wszystkim kardynałom, zwołując ich na Kongregację Kolegium oraz przekazać tę smutną nowinę korpusowi dyplomatycznemu akredytowanemu przy Stolicy Apostolskiej.

Władza tymczasowa w Watykanie

Z chwilą śmierci papieża - jak czytamy w Konstytucji - wszyscy kierownicy i członkowie Dykasterii Kurii Rzymskiej wraz z kardynałem sekretarzem stanu (kard. Angelo Sodano, Włoch) przestają wypełniać swe urzędy. Jednym z nielicznych wyjątków stanowi kamerling Świętego Kościoła Rzymskiego, który obejmuje nadzór i zarząd nad watykańskim Pałacem Apostolskim oraz Pałacem na Lateranie i w Castel Gandolfo.

W okresie Sede vacante wszelka władza cywilna papieża dotycząca zarządu państwem watykańskim spoczywa na Kolegium Kardynałów, które nie może jednak wydawać dekretów, chyba że w przypadku naglącej potrzeby. Takie dekrety będą ważne w przyszłości, tylko jeśli zostaną potwierdzone przez nowego papieża. Nie może też ono zmieniać czy poprawiać żadnych praw wydanych przez biskupów rzymskich. Na nim spoczywa natomiast przygotowanie wszystkiego, co jest konieczne do wyboru nowego papieża.

Ceremonie pogrzebowe biskupa rzymskiego

Zadaniem Kolegium Kardynałów jest ustalenie dnia, godziny i sposobu przeniesienia zwłok papieża do Bazyliki Watykańskiej dla oddania czci przez wiernych. Na Kongregacji odczytują również testament zmarłego oraz inne dokumenty, jeżeli papież jakieś pozostawił. Do nich należy także przełamanie Pierścienia Rybaka i ołowianej pieczęci, sygnujących listy apostolskie Biskupa Rzymu, tak aby nie można było ich już więcej używać.

Same ceremonie pogrzebowe zmarłego papieża powinny być celebrowane przez dziewięć kolejnych dni. Przez ten czas kardynałowie odprawiają nabożeństwa żałobne za spokój jego duszy.

Nikomu też nie wolno fotografować czy filmować papieża zarówno chorego w łóżku, jak i zmarłego, ani nagrywać jego słów. Uzyskawszy specjalne zezwolenie, można jedynie wykonać fotografię papieża ubranego już w szaty pontyfikalne.

Złożenie ciała do grobu, które ma zazwyczaj miejsce w Bazylice Watykańskiej, chyba że inna była wola zmarłego, powinno odbyć się między czwartym a szóstym dniem po śmierci.

Na podstawie Konstytucji Apostolskiej "Universi Dominici Gregis" Ojca Świętego Jana Pawła II o wakacie Stolicy Apostolskiej i wyborze biskupa rzymskiego, opracował