Przyrodnicze perły w Polsce

Park Narodowy Gór Stołowych obejmuje polską część Gór Stołowych, które są częścią Sudetów Środkowych. Utworzony w 1993 roku park leży w województwie dolnośląskim, na granicy z Republiką Czeską, i rozciąga się na obszarze ponad 6300 hektarów (w tym lasy zajmują blisko 5800 hektarów).

Wielkie rzeźbienie

Rzeźba Gór Stołowych to wynik formowania, które rozpoczęło się już 70 milionów lat temu. Po ustąpieniu morza, na początku trzeciorzędu, zaczęło się fałdowanie gór, które spowodowało w Sudetach liczne pęknięcia. Wtedy to powstały uskoki tektoniczne i zapadliska (np. Kotlina Kłodzka). Długi, bo trwający aż do dzisiaj, proces niszczenia doprowadził do powstania dzisiejszych masywów górskich Szczelińca (919 m n.p.m.), Skalniaka (915 m n.p.m.), Narożnika (851 m n.p.m.) i Mnicha (522 m n.p.m.).

Flora parku to około 650 gatunków roślin. Las to królestwo świerka, wprowadzonego tutaj na przełomie dwóch ostatnich wieków w miejsce wyciętych lasów bukowo-jodłowych. Bardzo ciekawym przykładem torfowiska jest, uznane w 1958 roku za ścisły rezerwat przyrody, "Wielkie Torfowisko Batorowskie". Rozległe kompleksy łąk bagiennych i storczykowych, z rozrzuconymi piaskowcowymi ostańcami, posiadają wybitne walory krajobrazowe, zaś duża liczba odkrytych powierzchni skalnych sprzyja występowaniu ogromnej ilości gatunków mszaków i porostów.

Teren parku licznie zamieszkują jelenie, sarny, dziki, lisy, wiewiórki (zarówno odmiana czarna, jak i ruda oraz małe ssaki wiewiórkopodobne), a także drobne gryzonie. Spotkamy także często jeża i ryjówki. Również i ornitolog odnajdzie tutaj wielu ciekawych mieszkańców: jarząbka, słonkę, bociana czarnego, trzmielojada, kobuza oraz sóweczkę i włochatkę. Skały dają schronienie m.in. puchaczowi, pustułce, krukowi. W Górach Stołowych występuje też żmija zygzakowata, zaskroniec, jaszczurka zwinka i padalec. Zdarza się zauważyć salamandrę czy traszkę.

W "kotle" dziejów

Historia Gór Stołowych silnie połączona jest z dziejami Ziemi Kłodzkiej położonej na styku trzech krain: Śląska, Czech i Moraw. Przez Ziemię Kłodzką już w starożytności wiodły szlaki komunikacyjne łączące Kotlinę Czeską z dorzeczem Odry, które przebiegały wzdłuż głównych dolin pomiędzy Górami Stołowymi a Orlickimi. Do nadzorowania owych szlaków służyły warowne grody, z których zachowały się obecnie tylko ruiny (miejscowości Ratno i Radków, o których po raz pierwszy wspomina się na przełomie XIII i XIV wieku). Po wojnach husyckich wiek XVI był okresem odbudowy i rozwoju regionu. Wówczas rozpoczęły działalność uzdrowiskową ośrodki lecznicze w Kudowie, Dusznikach i Polanicy. Innym sposobem na życie miejscowej ludności stało się płóciennictwo i sukiennictwo. W Dusznikach rozwinęło się papiernictwo (obecnie można tam zwiedzać Muzeum Papiernictwa), gdzie zachowana została jedna z najstarszych w Europie, bo pochodząca z 1605 roku, papiernia.

Oprócz najwyższego w parku Szczelińca Wielkiego, miejscem szczególnie godnym polecenia jest niezwykle ciekawy, ciągnący się na długości dwóch kilometrów, ciąg form skalnych zwanych Skalnymi Grzybami. Przebiegająca środkiem parku szosa Kudowa Zdrój - Nowa Ruda i gęsta sieć szlaków turystycznych umożliwiają dokładne spenetrowanie terenów parku. Sąsiedztwo uzdrowisk zapewnia dobrą bazę noclegową i gastronomiczną.