11 lat Laudato si’. Twoje decyzje mają znaczenie

Kończy się maj, wiosna pomału przechodzi w lato. Lubi Pani ten czas?

– To mój ulubiony czas w ciągu roku. 24 maja to nie tylko rocznica publikacji encykliki Laudato si’ papieża Franciszka, ale także moje urodziny, a ja kocham świętować! Moja babcia nauczyła mnie szukania powodów do świętowania, gdyż w życiu, które daje nam wiele doświadczeń, dobrze jest wykorzystywać każdą okazję do celebracji jego daru.

Jak Pani najczęściej spędza wolne chwile? Wyjazdy gdzieś daleko, a może spacery lub wycieczki na rowerze po najbliższej okolicy?

– Bardzo lubię spędzać czas poza centrum miasta i zażywać leśnych kąpieli. Człowiek zupełnie inaczej odpoczywa na łonie natury, o czym przekonałam się przez kilkanaście lat harcerstwa, spędzając połowę wakacji na obozach pod namiotami w lesie. Lata prowadzenia zastępu, a później gromady zuchowej, nauczyły mnie nie tylko postawy służby, ale także szacunku dla otaczającego nas stworzenia i wdzięczności za ten dar od Boga.

W Polsce coraz częściej rower staje się nie tylko sposobem na rekreację, ale także na dotarcie do pracy, szkoły czy na zakupy. Jako Ruch zaapelowaliście pod koniec maja, w Tygodniu Laudato si’, aby w tym miesiącu postawić właśnie na rower jako codzienny środek transportu. Dlaczego?

– Wielu animatorów Laudato si’ z różnych stron Polski mówiło o rowerach i o tym, że ten zdrowy i ekologiczny środek transportu w wielu miejscach uznawany jest za niewłaściwy – chodzi o dojazd do kościoła. Sporo osób uważa, że na mszę nie godzi się jechać inaczej niż samochodem, a niedzielny strój nie pasuje do jednośladów. Poza tym wciąż się spieszymy, wychodzimy na mszę w ostatniej chwili i wsiadamy do auta, by się nie spóźnić, i na koniec mamy jeszcze problem ze znalezieniem miejsca na zapełnionych parkingach. W ciągu ostatnich lat działalności naszego Ruchu powstało wiele inicjatyw parafialnych wypraw rowerowych czy pielgrzymek rowerowych do okolicznych kapliczek. Zachęcał do nich m.in. bp Tadeusz Lityński, przewodniczący Zespołu Laudato si’ ,w ramach Rady ds. Społecznych KEP. Chcemy zachęcić do wybrania tej formy aktywności, aby z odwagą na św. Krzysztofa w lipcu poprosić o błogosławieństwo swojego pojazdu, który nie zatruwa powietrza.

Jak Pani już wspomniała, 24 maja przypadła kolejna rocznica zaprezentowania w Watykanie encykliki Laudato si’, w której papież Franciszek przypomniał, że ziemia jest naszym wspólnym domem – darem Boga powierzonym ludzkiej trosce. Czy dzięki temu nauczaniu udało się nam rozpoznać wielkość i piękno stworzenia, ale też konieczność i pilność ochrony środowiska naturalnego?

– Kwestia troski o środowisko z roku na rok staje się coraz ważniejszym tematem i z czasem tylko zyskuje na pilności. Papież Leon podczas świętowania 10-lecia Laudato si’ podkreślił łączność z papieżem Franciszkiem, mówiąc, że kwestia troski o środowisko jest kwestią moralną. Nauczanie społeczne Kościoła bardzo podkreśla godność człowieka i sprawiedliwość społeczną, a te kwestie nierozerwalnie wiążą się z wieloma kryzysami, z jakimi się teraz mierzymy: z wojnami, migracjami, klęskami żywiołowymi. Migracje ludzi z globalnego Południa – z uwagi na niezdatność tych terenów do życia – stawiają przed nami pytanie natury moralnej. Co to znaczy podróżnych ugościć? Jak daleka jest kategoria bliźniego, którego mam miłować?

Globalne ocieplenie będące antropocentrycznym zjawiskiem stawia przed nami pytania o definicję dobrobytu i zasadność nieustannego wzrostu gospodarczego. Jan Paweł II wyraźnie stwierdził, że „Kościół, owszem, broni słusznego prawa własności prywatnej, ale też nie mniej wyraźnie naucza, że wszelka własność obciążona jest zawsze hipoteką społeczną, aby dobra mogły służyć ogólnemu przeznaczeniu, nadanemu przez Boga”. Dlatego stwierdza, że: „nie jest zgodne z planem Bożym, by rozporządzać tym darem tak, że z jego dobrodziejstw korzystaliby jedynie nieliczni. Kwestionuje to poważnie niesprawiedliwe nawyki części ludzkości”.

Coraz częściej doświadczamy skutków kryzysu ekologicznego, i to nie tylko gdzieś daleko od nas, ale także w Polsce. Jednocześnie czujemy się bezradni wobec globalnych wyzwań i polityk, których często nie rozumiemy. Jak pomimo tego możemy realizować wezwanie do ekologicznego nawrócenia?

– Ważne jest rozdzielenie odpowiedzialności decydentów za kwestie legislacji z odpowiedzialnością moralną każdego człowieka za podejmowane przez niego wybory życiowe. Papież Franciszek w encyklice przekonuje nas do tego, aby nasze życie chrześcijańskie było budującym świadectwem dla innych, nawet jeżeli indywidualna decyzja nie rozwiąże globalnych problemów.

W Laudato si’ czytamy: „Duchowość chrześcijańska proponuje alternatywny sposób rozumienia jakości życia i zachęca do prorockiego i kontemplatywnego stylu życia, zdolnego do głębokiej radości, unikając obsesji na tle konsumpcji. Ważne jest podjęcie dawnego nauczania, obecnego w różnych tradycjach religijnych, a także w Biblii. Chodzi o przekonanie, że «mniej znaczy więcej». Rzeczywiście, nieustanne gromadzenie możliwości konsumpcji rozprasza serce, uniemożliwiając docenienie wszystkiego i każdej chwili. Natomiast stawanie w pogodzie ducha przed tym, co istnieje, choćby tego było niewiele, otwiera nam znacznie większe szanse na zrozumienie i spełnienie osobiste. Duchowość chrześcijańska proponuje rozwój wstrzemięźliwości i zdolności radowania się, mając niewiele. To powrót do prostoty, która pozwala nam się zatrzymać i docenić to, co małe, i dziękować za możliwości, jakie daje życie, nie przywiązując się do nich ani nie smucąc z powodu tego, czego nie posiadamy. Wymaga to unikania dynamiki panowania i gromadzenia samych tylko przyjemności”.

Na ile nasze codzienne wybory – na przykład co kupujemy, jak korzystamy z zasobów naturalnych, jak spędzamy wolny czas – mogą mieć wpływ na ochronę środowiska?

– To, jaką wybieramy dietę, sposób transportu, to czy korzystamy z przedmiotów z drugiego obiegu, czy uczestniczymy w przemyśle fast fashion – to wszystko określa, jaki styl życia prowadzimy. Jako ludzie wierzący, stawiający sobie pytania o Bożą wolę, robiąc rachunek sumienia z przykazania miłości, regularnie stawiamy sobie pytania natury moralnej o to, co jest godne i sprawiedliwie. Wiemy, że częścią uczciwego życia jest niemarnowanie jedzenia czy kasowanie biletów w komunikacji miejskiej. Z oszustw byśmy się spowiadali, ale nie zawsze równie intuicyjny jest dla nas rachunek sumienia z poszanowania Bożego stworzenia czy z rozważnego korzystania z zasobów, którymi Bóg nas obdarzył.

Nasze chrześcijańskie życie nie jest oddzieleniem sacrum od profanum. Dzięki ludzkiej i boskiej naturze Jezusa nasza codzienność jest przeniknięta Bożą Obecnością, co pozwala nam żyć pełnią naszego powołania już tu na ziemi, ponieważ całe stworzenie oczekuje objawienia się dzieci Bożych.

Magdalena Kadziak

Prezeska polskiego oddziału Światowego Ruchu Katolików na rzecz Środowiska oraz członkini Rady ds. Apostolstwa Świeckich przy Konferencji Episkopatu Polski