25 i 26 września odbyła się w Krakowie kolejna już międzynarodowa konferencja „Rola chrześcijan w procesie integracji europejskiej”. Organizuje ją Fundacja im. bp. Tadeusza Pieronka, a udział w niej wziął m.in. abp Paul Gallagher, szef watykańskiej dyplomacji. O czym debatowaliście?
– Chrześcijanie różnych wyznań debatują o tym, jaką misję mają do wypełnienia w Europie. Ważne są dwie rzeczy. Po pierwsze – to misja ewangelizacyjna, Europa jest terenem misyjnym. Po drugie – budowanie jedności naszego kontynentu. Na Soborze Watykańskim II (1962–1965) Kościół odczytał siebie tak: mam być sakramentem jedności całego rodzaju ludzkiego, narzędziem tworzenia jedności w różnorodności. Pada pytanie, jak to robić, aby było to narzędzie skuteczne? Tak, jak skuteczne są sakramenty.
Do obu wymiarów misji podchodzimy inaczej niż w poprzednich wiekach. Ona wymaga wielkiej, ewangelicznej pokory. Autorytet wszystkich Kościołów chrześcijańskich jest dziś mocno zachwiany. I nie bez powodu... Trudno byłoby zatem prowadzić misję z poczuciem wyższości, posiadania Prawdy, w którą Europejczycy muszą wierzyć. Mówić im, jacy mają być, jak żyć. O wiele bardziej wiarygodne jest wspólne świadectwo. Potrzebna jest świadomość tego, jak zmienia się Europa i pozycja w niej chrześcijaństwa.
Katolickie media w Polsce triumfalnie ogłaszają, że w zsekularyzowanych krajach, takich jak Francja, rośnie liczba chrztów dorosłych. Francuscy biskupi są mniej triumfalni.
– We Francji, w Niemczech, wzrasta ilość chrztów, co jest pięknym doświadczeniem. Jednak równie dużo osób (lub więcej) występuje tam z Kościoła. Więc summa summarum liczba katolików nie wzrasta. Tradycyjne Kościoły (luteranie mają ponad 500 lat tradycji) są w Europie w kryzysie. Szybko rozwijają się wolne Kościoły, chrześcijaństwo pentekostalne. Dialog z nimi nie jest jednak ani najłatwiejszy, ani oczywisty. Dobrze, że na konferencji one też były reprezentowane w panelu „Ekumenizm jako metoda dialogu”.
Podstawowe pytanie tych sesji, od początku (ta obecna była już XXVI), brzmi: Jaka jest misja chrześcijan w Europie i jak ją skutecznie realizować? Misja pozostaje niezmienna, ale jej warunki się zmieniają!
Co wymaga rozumienia potrzeb ludzi. Padły dwa terminy: misja i dialog. Dla części katolików są one rozłączne: albo dialog, albo ewangelizacja. Pewnie dlatego, że Kościół ma tradycję (od cesarza Teodozjusza w IV wieku) ewangelizowania z użyciem siły. Leon XIV właśnie mówił we Francji, że mamy uciekać od przemocy, a jedyną bronią w walce jest miłość. Dialog wymaga słuchania. Jak to na co dzień połączyć?
– Wszyscy papieże, przynajmniej od Pawła VI i encykliki Ecclesiam Suam z 1964 roku („O drogach, jakimi Kościół katolicki powinien chodzić w obecnej dobie przy pełnieniu swojej misji”), uczą, że to dialog jest głównym narzędziem ewangelizacji. Najpierw powinno być autentyczne świadectwo wiary, miłości Boga, a zaraz po nim dialog. Bo w ewangelizacji ostatecznie chodzi o spotkanie z człowiekiem. Ono się musi odbywać na drodze dialogu, a nie monologu, do tego z pozycji wyższości, siły.
Dopóki nie zacznę rozmawiać z drugim, nie znam go. Nie wiem, kim jest, czego potrzebuje, czego doświadczył. Taka postawa jest niedopuszczalna. W nauce Kościoła – bez wątpienia w ostatnich 60 latach – nie ma żadnej sprzeczności między ewangelizacją i dialogiem. Wręcz przeciwnie! Ostatnim przykładem jest nota Droga nadziei, ogłoszona na 60. rocznicę deklaracji Nostra Aetate. Podpisało ją trzech szefów ważnych watykańskich dykasterii i papież Leon XIV. Potwierdza wszystko to, co Konferencja Episkopatu Polski zawarła w liście dot. relacji z judaizmem, który wywołał masę agresji i krytyki. Tak naucza Stolica Apostolska, nie polscy biskupi!
Polski Kościół ma mentalność przedpoborową, katolicy nie czytają dokumentów papieży. W Krakowie rusza Szkoła Soboru. Każdy może się zapisać?
– Tak, choć pierwszeństwo mają osoby z archidiecezji krakowskiej. To cykl spotkań na temat dziedzictwa Soboru Watykańskiego II i jego znaczenia dla współczesnego Kościoła oraz społeczeństwa. Spotkania będą się odbywać na kampusie Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w soboty. Informacje na szkolasoboru.diecezja.pl Zapisy trwają do 11 października. Zapraszam!
Kard. Grzegorz Ryś
Arcybiskup metropolita krakowski, doktor habilitowany nauk humanistycznych specjalizujący się w historii Kościoła
Po stronie człowieka. Po stronie Ewangelii.
Wypróbuj za 1 zł przez miesiąc lub od razu zakup subskrypcję na rok i oszczędź pieniądze.
Artykuł pochodzi z numeru 40/2026
