Klęska Donalda Trumpa

Chyba nikt nie przewidział rozmiaru klęski republikanów w wyborach w USA. Co się stało, że demokraci wygrali z taką przewagą nawet w republikańskich od lat stanach jak Kansas?

– Paradoks polega na tym, że w konserwatywnych stanach, gdzie wygrywały wartości chrześcijańskie, one znów wygrały – tylko wyborców przekonali do nich… demokraci. W Kansas wygrał pastor Adam Hamilton, który kieruje jednym z największych zborów Zjednoczonego Kościoła Metodystycznego (ok. 25 tys. wiernych) – Church of the Resurrection. W Teksasie z Kenem Paxtonem (i jego sojusznikiem, Elonem Muskiem, który wyłożył na kampanię kilkaset milionów dolarów) wygrał James Talarico – młody, ale już doświadczony polityk legislatury stanowej i prezbiteriański seminarzysta.

Ostatnio pojawiło się sporo liderów młodszego pokolenia, którzy odrzucają sposób, w jaki religią posługiwał się (manipulował) ruch MAGA. Dążą do uzdrowienia i odnowienia stylu polityka chrześcijańskiego, który ma być bliski zwykłym ludziom, krytykować bogaczy i elity technologiczne, przypominać naukę Jezusa o prostocie, miłości bliźniego. Talarico okazał się przekonującym krytykiem chrześcijańskiego nacjonalizmu w wydaniu MAGA. W popularnych, viralowych wypowiedziach, piętnował hipokryzję i korupcję administracji, która nadużywa imienia Boga, krzywdząc najuboższych m.in. cięciami wydatków na ubezpieczenia zdrowotne. Świeży powiew, pokoleniowa zmiana i charyzma demokratów nie przyniosłaby jednak takiego sukcesu, gdyby nie realny gniew i frustracja wyborców.

Co widać w sondażach.

– Notowania Donalda Trumpa spadły do poziomów najniższych w historii. Amerykanie powszechnie wyrażali rozczarowanie polityką gospodarczą i wzrostem cen, wywołanym przez wojnę w Iranie oraz wojnę celną. Czynniki gospodarcze okazały się decydujące. Szczególnie ludzie młodzi zdecydowanie poparli kandydatów demokratycznych. Dla dużej części z nich coraz mniej dostępne kredyty mieszkaniowe, rosnące zagrożenie ze strony AI i kurczący się rynek pracy, przekreślają szanse na udany życiowy start. Zwrot młodych (zwłaszcza mężczyzn, do niedawna popierających Trumpa) jest tak mocny, że gdyby głosowali jedynie wyborcy poniżej 30. roku życia, demokraci wygraliby w każdym stanie USA.

Ogromne protesty budziła nagonka na imigrantów. Jest dziejową sprawiedliwością, że dziś po raz pierwszy w historii do władzy wybrano: muzułmanina i kobiety, w tym czarnoskórą, rdzenną mieszkankę Ameryki, Meksykankę. Agresja wobec „obcych” oraz paternalistyczne traktowanie kobiet są przeciw-skuteczne! Jak się to komentuje?

– Nawet Trump przyznał, że sposób prowadzenia deportacji był może „zbyt brutalny”. Dwa lata temu dysponował bardzo solidną bazą wyborców latynoskich. Skala i brutalność deportacji całkowicie to zmieniły. Nawet farmerzy ze stanów rolniczych takich jak Ohio czy Iowa, zostali mocno dotknięci polityką deportacji, bo pozbawiła ich pracowników. Tradycyjnie są pro-republikańcy.

Kolejnym spektakularnym wynikiem są zwycięstwa kobiet, kandydatek na gubernatora. Aż 17 stanów będzie mieć gubernatorki. I są to stany bardzo liczne, jak Teksas. Ogólnie ponad 40 proc. mieszkańców USA będzie mieszkać w stanie, którym zarządza kobieta. To jest wynik bezprecedensowy. Owoc bardzo ciężkiej pracy kandydatek i dużego zaangażowania młodych wolontariuszy.

Niektórzy katolicy w Polsce uważają Trumpa za swojego polityka, bo widzą w nim sojusznika w wojnie z prawem do aborcji. W wielu innych kwestiach przeczy on Ewangelii. Co byś im powiedziała? 

– Sprostuję: Trump nigdy w istocie nie sprzeciwiał się aborcji, lecz twierdził, że będzie pilnował wartości chrześcijańskich. 30 września 2025 roku Leon XIV powiedział, że kto jest przeciw aborcji, a jest za karą śmierci, „nie jest naprawdę pro-life”. Spytał, czy ktoś pro-life jest w stanie zaakceptować nieludzkie traktowanie imigrantów w USA i politykę, która krzywdzi ludzi najuboższych i najbardziej bezbronnych. To był apel, aby nie głosować „w jednej sprawie” (one-issue voting), a ważyć wiele kwestii. Pomógł wielu katolikom w wyborczych rozterkach moralnych. Ważny jest też dokument biskupów USA Forming Consciences for Faithful Citizenship instruujący proboszczów, żeby zamiast wskazywać kandydata, formowali sumienia na rzecz spójnej „polityki życia”. Nic nie usprawiedliwia obojętności wobec deportacji, ubóstwa, wojny i kary śmierci.

Maria Rogaczewska
Doktor socjologii, publicystka, w latach 2014–2017 kierowniczka Centrum Wyzwań Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim, przez wiele lat współpracowała z programem „Równać Szanse” Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności. Współzałożycielka The Education – niezależnego polsko-litewskiego think-tanku, badającego przyszłość edukacji i wspierającego szkoły w dobie transformacji technologicznej. Mieszka z rodziną w USA, gdzie angażuje się w ruchy rodzicielskie na rzecz poprawy jakości edukacji i odpowiedzialnego korzystania z technologii cyfrowych.