Nie daj ślepocie zajrzeć sobie w oczy

Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (z ang. Age-related Macular Degeneration, AMD) dotyka przede wszystkim osoby po 40. roku życia, mieszkające w krajach uprzemysłowionych. AMD dotyczy ok. 150 mln ludzi na całym świecie. Prawie 50 proc. Europejczyków powyżej 65. roku życia wykazuje oznaki tej choroby. AMD powoduje uszkodzenie plamki żółtej, czyli centralnej części siatkówki. Chorzy mają problemy z postrzeganiem obiektów znajdujących się bezpośrednio w centrum pola widzenia. Do wczesnych objawów osłabienia ostrości wzroku związanego z AMD należy pojawienie się ciemnych plam w centrum pola widzenia lub rozmycie czy też zniekształcenie widzianego obrazu. Następnie pojawiają się trudności w czytaniu, oglądaniu telewizji, prowadzeniu samochodu czy rozpoznawaniu twarzy. Nieleczone zwyrodnienie plamki związane z wiekiem może doprowadzić do całkowitej ślepoty.

Sucha czy mokra?

Rozpoznaje się dwie postaci schorzenia: suchą i mokrą. Postać sucha występuje znacznie częściej i dotyczy ok. 90 proc. pacjentów z AMD. Jest ona wynikiem starzenia się i zmniejszania grubości siatkówki w plamce, a także odkładania się w plamce złogów barwnikowych. Chory z uszkodzonymi komórkami nerwowymi siatkówki traci stopniowo zdolność widzenia szczegółów obrazu. Postać mokra AMD przebiega zazwyczaj znacznie dynamiczniej. Ta odmiana schorzenia charakteryzuje się występowaniem wylewów i wysięków podsiatkówkowych, które związane są z pękaniem wrastających pod siatkówkę nowych, bardzo kruchych naczyń krwionośnych. Ze względu na śmierć komórek siatkówki i powstania ślepych plam w centralnym polu widzenia dochodzi do gwałtownego osłabienia wzroku.

Jakie są przyczyny AMD?

Istnieje kilka czynników ryzyka, z których najważniejsze to: uwarunkowania rodzinne, palenie papierosów, otyłość, bezpośrednia ekspozycja na promienie słoneczne, nadciśnienie tętnicze. Na rozwój choroby znacznie bardziej niż mężczyźni narażone są kobiety.

U osób palących papierosy ryzyko utraty wzroku w dojrzałym wieku jest dwukrotnie wyższe niż w przypadku osób niepalących. Palenie tytoniu powoduje powstawanie w organizmie wolnych rodników, które niszczą komórki i mogą powodować niedobór składników odżywczych w siatkówce, narażając tym samym plamkę żółtą na uszkodzenia. Ponadto dym tytoniowy niekorzystnie wpływa na ukrwienie siatkówki.

Również zła dieta może przyczynić się do rozwoju AMD. Niedobór witamin C i E, cynku oraz dwóch karotenoidów – luteiny i zeaksantyny, które są odpowiedzialne za zachowanie prawidłowej gęstości barwnika plamki wpływają niekorzystnie na system ochronny plamki i mogą doprowadzić do postępującego zwyrodnienia.

Częste narażanie oczu na działanie światła słonecznego bez używania odpowiednich okularów ochronnych także może doprowadzić do zmian w obrębie narządu wzroku i zwiększyć ryzyko rozwoju zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem. Już teraz wiosną. Gdy słońce zaczyna świecić coraz mocniej, pamiętajmy, że komórki w plamce żółtej są bardzo wrażliwe na promieniowanie ultrafioletowe (UV) i światło niebieskie. Promieniowanie słoneczne wspomaga powstawanie wolnych rodników, które uszkadzają siatkówkę, dlatego może to doprowadzić do nieodwracalnego osłabienia widzenia, a nawet do całkowitej jego utraty.

Jak się bronić?

Prowadząc odpowiedni tryb życia oraz stosując suplementy diety, można skutecznie zapobiec, zwolnić tempo lub nawet zahamować rozwój zmian zwyrodnieniowych w centralnej części siatkówki. Niezwykle istotne jest stosowanie zbilansowanej diety opartej na pokarmach pochodzenia roślinnego (źródło luteiny i zeaksantyny) oraz rybach morskich (źródło wielonienasyconych kwasów tłuszczowych) lub jej suplementacji przez przyjmowanie preparatów zawierających luteinę, zeaksantynę, witaminę E, witaminę C, cynk i selen. Warto zadbać o właściwą wagę ciała, rzucić palenie i ograniczyć ekspozycję na światło słoneczne.

We wczesnych stadiach choroby pacjenci mogą mylić objawy AMD z naturalnym procesem starzenia się organizmu lub z rozwojem zaćmy. Ponieważ wczesne rozpoznanie choroby ma najistotniejsze znaczenie dla zahamowania pojawiających się zmian, osoby po 40. roku życia przynajmniej raz w roku powinny wykonywać badania kontrolne w gabinecie okulistycznym lub jak teraz, w czasie trwania akcji, w specjalnie przystosowanym autobusie wyposażonym w urządzenia diagnostyczne.

Gabinet na kółkach

Pacjenci, którzy odwiedzą gabinet na kółkach, mogą skorzystać z bezpłatnych konsultacji okulistycznych, wykonać na miejscu badanie pod kątem rozpoznania AMD, a także otrzymać materiały informacyjne na temat profilaktyki. Okuliści będą przeprowadzać dwa rodzaje badania: za pomocą specjalnego aparatu fotograficznego tzw. fundus camery, która wykonuje seryjnie zdjęcia dna oka, oraz badanie gęstości plamki żółtej oka wykonywanego przy użyciu densytometru. Organizatorem akcji jest Stowarzyszenie Zwyrodnienia Plamki Związanego z Wiekiem AMD. W tym roku mobilny gabinet odwiedzi Polskę, Czechy i Słowację. W poprzednich latach akcja objęła: Węgry, Słowację, Czechy, Polskę, Rumunię, Grecję i Bułgarię. W ponad 60 miastach przebadanych zostało  24 tys. osób. U 19 proc. badanych rozpoznano AMD, większość z nich nie miała świadomości, że ta choroba może grozić utratą wzroku.

Daj się przebadać, uratuj swój wzrok

Autobus – gabinet okulistyczny na kółkach odwiedzi wkrótce pięć miast:

Poznań (09.05.–12.05.)

Bydgoszcz (13.05.–16.05.)

Łódź (17.05.–20.05.)

Katowice (21.05.–24.05.)

Kraków (25.05.–29.05.)

Aktualne godziny i miejsce postoju gabinetu na kółkach dostępne są na stronie internetowej: www.ocuvite.pl