Serce z kamienia czy z ciała?

W niniejszych rozważaniach podążymy śladem naszej ostatniej refleksji, w której zaakcentowaliśmy słowa św. Pawła, nazywającego chrześcijan z Koryntu swego rodzaju “listem Chrystusowym dzięki naszemu posługiwaniu, listem napisanym nie atramentem, lecz Duchem Boga żywego; nie na kamiennych tablicach, lecz na żywych tablicach serc” (2 Kor 3, 3). Pisząc te słowa, Apostoł Narodów z pewnością czynił aluzję do pełnego życia fragmentu, który niemal sześć wieków wcześniej zaproponował w swej prorockiej księdze Ezechiel, a który chcielibyśmy teraz dołączyć do naszego poszerzającego się z tygodnia na tydzień zbioru biblijnych fraz, pięknych pod względem literackim i intensywnych pod względem duchowym.

W rzeczywistości również Ezechiel, wygłaszając to proroctwo nadziei do Hebrajczyków zesłanych nad rzeki Babilonii przez króla Nabuchodonozora, odwoływał się do słów innego, współczesnego mu, chociaż poprzedzającego go w swej misji, proroka – Jeremiasza, który przytoczył słowa Pana: “Umieszczę swe prawo w głębi ich jestestwa i wypiszę na ich sercach” (31, 33). Nie ma już więc kamienia z wyrytymi na Synaju słowami Dekalogu, o czym mówi Biblia, lecz żywa, zapisana przez Boga, tablica “serca”, czyli sumienia.

Właśnie to z mocą głosi Ezechiel, ukazując Pana w działaniu jak w nowym stwarzaniu. Oto bowiem rozrywa On symbolicznie pierś człowieka i wydziera z niej nieruchome już serce, które stało się podobne do kamienia, zasady zła i śmierci, by zastąpić je sercem pulsującym i żywym, zdolnym przywrócić życiodajne krążenie. Oto nowy akt Boga. Jeśli serce zatrzymałoby się, ciało człowieka zredukowane zostałoby do postaci zwłok. Stwórca więc, jak na początku istnienia stworzenia, tchnie w nie swego ożywczego ducha, tak że trup powraca do życia.

Jest to wymowny obraz pokazujący dosłownie prawdziwe “zmartwychwstanie” zapoczątkowujące to, co Jeremiasz – we fragmencie, do którego odwołuje się Ezechiel – nazwał “nowym przymierzem”, nową relacją miłości i bliskości między Bogiem a ludzkością, opartą na “sercu”, które w języku biblijnym oznacza sumienie i wnętrze. Nie ma już zewnętrznych oficjalnych tablic, których zapisów trzeba przestrzegać ze strachu przed karą grożącą za ich złamanie, nie ma już prawnego zewnętrznego nakazu, lecz osobiste i wolne przylgnięcie “serca”, czyli woli, rozumu, uczuć i czynu.

Nad prawem góruje łaska, po grzechu następuje przebaczenie, po lęku – komunia i czuły uścisk między Stwórcą a stworzeniem. Człowiek jest całkowicie opanowany przez Boga, który nie stoi już tylko u jego boku, lecz przebywa w nim, w jego wnętrzu, w decydującym momencie jego moralnego wyboru. Jak mówił niemiecki pisarz żydowskiego pochodzenia mieszkający w Pradze, Franz Werfel, w zbeletryzowanej biografii proroka Jeremiasza, Słuchajcie głosu! (1937), absolutna oryginalność biblijnej wiary leży w tym “nowym przymierzu” serca, które sprawia, że człowiek żyje życiem samego Boga, z sercem bijącym jednogłośnie z Jego sercem.

Tłum. Dorota Stanicka-Apostoł