Musimy pamiętać, musimy się modlić

Ofiary nieopisanej nienawiści: Żydzi, Romowie, Czesi, Słowacy, Polacy. – Przychodzimy tutaj dla nich, ale też z powodu katów, by przebłagać ofiary i Boga za bezmiar ludzkiego okrucieństwa. Dzięki temu, że pomordowani żyją w naszej modlitwie i pamięci, również siebie bronimy przed nienawiścią – przekonywał pasterz diecezji. Następnie zaapelował do wiernych „o przynoszenie duszom pomordowanych braterskiej solidarności w duchu Zbawiciela, gdyż tylko On gwarantuje prawdziwą wielkość i wolność człowieka, stojąc po stronie skrzywdzonego, upokorzonego i cierpiącego człowieka”. W Eucharystii uczestniczyły delegacje i poczty sztandarowe reprezentujące gminy i powiat kolski, duchowieństwo, organizacje kombatanckie, młodzieżowe, instytucje oświatowe i kulturalne oraz okoliczni mieszkańcy.

Po Mszy św., przed monumentalnym pomnikiem Zagłady Żydów z napisem „Pamiętamy”, naczelny rabin Polski Michael Schudrich odprawił kadisz jatom, czyli wychwalającą Boga modlitwę w intencji zmarłych. Przemówienia wygłosili m.in.: Zvi Rav-Ner, ambasador nadzwyczajny i pełnomocny Izraela w Polsce, Martin Murzik – sekretarz Ambasady Republiki Czeskiej w Polsce, Andrzej Plesiński – dyrektor Biura Wojewody Wielkopolskiego, wójt gminy Koneck Władysław Borowski i starosta kolski Wieńczysław Oblizajek.

Ostatnim akordem uroczystości było oddanie hołdu pomordowanym przez złożenie wieńców przed pomnikiem, który nie tylko upamiętnia, ale i uczy. Oprócz wymienionych osób i delegacji, kwiaty złożyli również przedstawiciele Żydowskiego Instytutu Historycznego z Leną Bergman na czele, uczniowie, harcerze i  pracownicy Urzędu Miejskiego w Kutnie. Na zakończenie spotkania ks. Józef Miłek, proboszcz parafii Narodzenia NMP w Chełmnie n. Nerem, podziękował wszystkim za obecność, a władzom za pomoc w organizacji uroczystości.

Obóz śmierci w Chełmnie nad Nerem (Kulmhof) był pierwszym niemieckim ośrodkiem masowej zagłady Żydów w tzw. Kraju Warty. Uruchomiony 8  grudnia 1941 r., funkcjonował (w dwóch etapach, z przerwą od wiosny 1943 r. do wiosny 1944 r.) do 18 stycznia 1945 r. Bilans ofiar zbliżony do historycznej prawdy określa przedział liczb 160-200 tys. osób. Ofiary to głównie ludność żydowska z okupowanych terenów Polski, z Łodzi i innych gett z Kraju Warty, łącznie z Żydami z zagranicy, wysiedlonymi do Łodzi w 1941 r. W bilansie ujmuje się liczbę ok. 4300 Romów, grupy Polaków i jeńców radzieckich, a także – co już mniej pewne – 82(?)dzieci z czeskiej wsi Lidice.

Do grona depozytariuszy pamięci o ofiarach KL Kulmhof należy Muzeum byłego Obozu Zagłady w Chełmnie nad Nerem (z jego strony internetowej http://www.muzeum.com.pl zaczerpnięto powyższe dane).