Przybędzie nam nowy pomnik

Już na 26 września przewidziano w Poznaniu odsłonięcie pomnika Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej. – Pamięć o Polskim Państwie Podziemnym szczególnie ważna jest w Poznaniu, gdzie działalność polskich patriotów była wyjątkowo trudna – podkreśla Włodzimierz Buczyński, przewodniczący Społecznego Komitetu Budowy Pomnika Polskiego Państwa Podziemnego i AK.

Po ataku hitlerowskich Niemiec na Polskę we wrześniu 1939 roku tereny zbliżone do dzisiejszego województwa wielkopolskiego zostały włączone bezpośrednio w granice III Rzeszy. Utworzono tu „wzorcowy” okręg rzeszy – Reichsgau Wartheland. Jego stolicą został prastary piastowski Poznań, który przemianowano na Posen. Polacy na tym terenie byli poddani szczególnie okrutnej polityce eksterminacyjnej, deportacji i uwięzieniu. Także w Poznaniu, już we wrześniu 1939 roku, powstał pierwszy na ziemiach polskich obóz koncentracyjny w Forcie VII. Mordowano w nim m.in. powstańców wielkopolskich, kupców, elitę intelektualną, duchowieństwo. W tak okrutnych i niebezpiecznych warunkach na terenach Wielkopolski, zajętej przez Niemcy hitlerowskie, rozpoczęła się intensywna akcja konspiracyjna. Już w maju 1940 roku właśnie w Wielkopolsce rozpoczął pracę Delegat Rządu RP na Kraj. Tu rozpoczęły działalność komórki Narodowej Organizacji Bojowej, Związku Walki Zbrojnej (od 1942 r. Armii Krajowej). Okręg Poznański AK zorganizował 27 obwodów. W połowie 1943 r. w 300 plutonach zaprzysiężonych było około 6000 żołnierzy. Specyfiką pracy patriotycznej AK w Poznańskiem była przede wszystkim akcja wywiadowcza, działalność sabotażowa oraz przygotowania do działań powstańczych. Spośród siedmiu komendantów poznańskiego okręgu AK aż czterech zginęło z rąk hitlerowców, a jeden zakończył życie w kazamatach Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Poznaniu. – Mimo tego bohaterstwa wysiłek Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej nie jest w Poznaniu powszechnie znany. Nie ma też po nim w Wielkopolsce właściwej rangą pamiątki – mówi Włodzimierz Buczyński. Dlatego środowisko poznańskiego okręgu Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej postanowiło doprowadzić do wzniesienia w Poznaniu pomnika. Ma on być, poprzez połączenie funkcji pamiątkowej z nowoczesnymi technikami multimedialnymi, nie tylko symbolicznym świadectwem bohaterskiej przeszłości, ale też praktyczną i wymowną lekcją historii dla kolejnych pokoleń.

Godnie upamiętnić

Pomnik będzie zlokalizowany na skwerze za gmachem Opery, w widłach ulicy Wieniawskiego i alei Niepodległości, naprzeciwko Urzędu Wojewódzkiego i Marszałkowskiego oraz kościoła oo. Dominikanów. Na początku lipca w miejscu pomnika wymurowana już była piwnica i fundamenty, przeprowadzone instalacje elektryczne i kanalizacyjne oraz wykonano uzbrojenie terenu. Odlewane z brązu są też orły, a na miejscu staną jeszcze granitowe kolumny i pylony – wysokie słupy pamięci. Na nich zamieszczone zostaną tabliczki z informacjami o polskich uczestnikach ruchu niepodległościowego w czasie II wojny światowej na terenie Wielkopolski. Cały czas trwa akcja wykupu tabliczek i zgłaszania ich treści (patrz informacja obok). – Pomnik wznoszony jest ze składek społecznych i z dotacji publicznych – mówi Włodzimierz Buczyński. Wielką pomocą są dla nas dotacje gmin wielkopolskich, czasem niezamożnych, które jednak rozumieją potrzebę postawienia w Poznaniu tego pomnika i wspomagają to dzieło. Komitet jest wszystkim ofiarodawcom niezwykle wdzięczny.

Okazja do podziękowań nadarzy się zapewne 26 września podczas uroczystości odsłonięcia i poświęcenia pomnika. Zapowiadają się one bardzo imponująco. Włodzimierz Buczyński nie chce jeszcze jednak zdradzać szczegółów, dopóki wszystko nie jest zapięte na przysłowiowy „ostatni guzik”. Najważniejsze jest, aby uroczystości były godne i abyśmy oddali hołd tym wszystkim, którzy dla naszej wolności oddawali przed ponad 60 laty życie, a o ofierze których dzisiaj nadal zbyt wielu nie wie.

Informacje o pomniku w Internecie

www.solidarnosc.org.pl/panstwopodziemne