Słowniczek liturgiczny: Co to jest kapa?

KAPA – rodzaj peleryny, długiej, sięgającej stóp, zarzucanej na ramiona i zapinanej klamrą pod szyją. Zakłada się pod nią stułę oraz komżę lub albę. Pierwotnie była strojem książąt i królów. Istnieje kilka opinii na temat tej szaty liturgicznej. Pierwsza mówi, że kapa powstała z długiej peleryny używanej dawniej w Europie Północnej. Często, dla osłony przed deszczem i śniegiem, peleryna miała kaptur. Pamiątką kaptura jest ozdoba naszyta z tyłu kapy. Według innych kapa pochodzi od starożytnej lacerny przedłużonej za kolana. Trzecia teoria stwierdza, że ten strój jest pochodzenia zakonnego. Był to początkowo duży płaszcz z kapturem, noszony w dni świąteczne przez ważniejszych zakonników, członków monasteru, zwłaszcza pierwszych kantorów. Z życia zakonnego została przeniesiona pod wpływem ekspansywnej działalności wspólnoty benedyktyńskiej w Cluny. Historycy są zgodni co do tego, że szatą liturgiczną stała się na przełomie VIII i IX wieku. Kapę używa się w czasie nabożeństw, procesji, liturgii godzin, udzielania chrztu św. poza Mszą św. itp. Kapa oznacza królewskie posłannictwo i wielką godność urzędu kapłańskiego. Klamra spinająca kapę bardzo często wykonana była z metali szlachetnych, złota bądź srebra. Na klamrach rzeźbione były postacie świętych i różne sceny biblijne. Kaptur natomiast wykonany w kształcie trójkątnej tarczy, kończącej się u dołu spiczasto, przyszyty na plecach kapy, służył do wyhaftowania obrazu patrona kościoła albo, wcale nierzadko, hrabiowskich lub książęcych herbów ofiarodawców. Podobnie jak w przypadku ornatów odchodzi się obecnie od bogatego zdobnictwa i preferuje kapy proste i z lekkich materiałów.