Słowniczek pojęć etycznych: Obiektywność i absolutność wartości

Jednym z najważniejszych problemów aksjologii jest kwestia obiektywizmu bądź subiektywizmu wartości oraz ich absolutyzmu względnie relatywizmu.

Początkiem trudności i rozbieżności jest tutaj sama wieloznaczność terminów. Tak więc dwa współbrzmiące ze sobą terminy: obiektywizm i subiektywizm mogą wyrażać następujące znaczenia. Po pierwsze, obiektywny znaczy tyle, co występujący w przedmiocie, a subiektywny – to byt realny w podmiocie. Po drugie, obiektywny to tyle, co istniejący autonomicznie, zaś subiektywny – istniejący jako byt intencjonalny. Po trzecie wreszcie, obiektywny to istniejący niezależnie od przeżyć człowieka, zaś subiektywny – to tyle, co konstytuowany przez przeżycia ludzkie.

Uogólniając odbyte w tym zakresie spory, można stwierdzić, że w dyskusji na temat obiektywizmu bądź subiektywizmu ważne są dwie kwestie. Pierwsza z nich to sposób istnienia wartości – a zatem pytanie, czy wartość istnieje obiektywnie (niezależnie od operacji podmiotowych), czy też istnieje dzięki odpowiednim zachowaniom (poznawczym, wolitywnym, emocjonalnym) podmiotu? Druga kwestia, to istota wartości – pytanie, czy to, co decyduje o tym, że dana rzecz jest tak a tak wartościowa zależy od czynników obiektywnych(odkrywanych i odczytywanych), czy też jakość wartości jest wynikiem aktów uznania lub dezaprobaty doświadczającego jej przedmiotu?

Historia myśli aksjologicznej wyłania dwie zasadnicze grupy poglądów w interesującej nas tutaj kwestii i ich przedstawicieli: obiektywistów i subiektywistów.