Słowniczek pojęć etycznych: Analiza świata wartości

Trzeba zauważyć, że choć tak często mówimy w naszym świecie o dobru i złu, to jednak na ogół nie ustalamy precyzyjnie (nie definiujemy), czym ono jest. Nie uciekamy też od pewnej hierarchizacji. Ostatecznie główną troską staje się to, jak wymknąć się złu, a jak osiągnąć dobro. Mówiąc w ten sposób dokonujemy wartościowania. We współczesnym myśleniu, jak to już było zaznaczone, pojęcie wartości zdaje się dominować nad pojęciem dobra. „Wartości są najintensywniejszą rzeczywistością [...] są najmocniejszą rzeczywistością człowieka” (F. König, Chrystus i świat, Kraków 1975 s. 33).

Rzeczywistość wartości ludzkiego życia zwykliśmy nazywać mianem „świata wartości”. Ten świat wartości oznacza doświadczanie konkretnych spraw i rzeczy (bardziej nawet spraw) w ludzkim życiu.

Złożoność tego świata prowokuje do wieloaspektowego ujęcia zjawiska. Można zatem przyjąć, że zagadnienie wartości może być ujmowane od dwóch stron. Najpierw od strony rzeczy, której „przysługują” jakieś wartości, po wtóre – od strony człowieka, który przeżywa dane wartości, doświadcza, myśli według wartości.

Pierwsze z tych ujęć (przedmiotowe) wskazuje, że każdy człowiek i przedmiot – wymagają od podmiotu doświadczającego stosownego uznania i zachowania. Okazuje się przy tym, że do odpowiedniego zachowania w tym świecie potrzebna jest umiejętność czytania wartości. Można w tym miejscu pytać, czy mógłby istnieć świat oczyszczony z wartości? Teoretycznie należy uznać, że nie byłby on wewnętrznie sprzeczny. Jednak powszechne doświadczenie świata przynosi człowiekowi wizję świata spraw mniej i bardziej ważnych. Gdyby zatem taki świat stał się obojętnym dla człowieka, nieuchronnie pojawiałoby się pytanie: co się dzieje z tym człowiekiem? A w samym tym pytaniu tkwi już przecież pewna hierarchia, zakładająca istnienie wartości.