Organy włocławskie

Zabytkowe organy bazyliki katedralnej we Włocławku służą na co dzień celom liturgicznym, jednak dzięki niepowtarzalnym walorom brzmieniowym oraz doskonałemu stanowi technicznemu od kilkunastu lat wykorzystywane są również jako instrument koncertowy. Skonstruowane w 1893 roku przez śląskiego organmistrza Jana Spiegla są najstarszym z polskich instrumentów katedralnych. Nadszedł czas, aby zaprezentować szerokiemu gronu melomanów uwiecznione po raz pierwszy na płycie niepowtarzalne piękno brzmienia 32-głosowych organów włocławskiej katedry.

W marcu na polskim rynku fonograficznym ukazał się trzypłytowy album "August Freyer Organ works", zawierający komplet nagrań dzieł organowych Augusta Freyera w interpretacji Wiktora Łyjaka. Całość materiału zarejestrowana została na organach katedry włocławskiej we wrześniu 2003 roku. Pierwsza z płyt "Organ works 1" pojawiła się już w maju ubiegłego roku, a ostatnio ukazały się dwie kolejne: "Organ works 2" i "Organ works 3". Godnym podkreślenia jest fakt, że ta muzyczna edycja urasta do rangi światowej premiery nagrań dorobku organowego tegoż kompozytora.

Karol August Freyer (1803-1883) był pierwszym polskim wirtuozem gry organowej, kompozytorem i pedagogiem niemieckiego pochodzenia. Od 1827 roku związany był z Warszawą. Tutaj w Szkole Głównej Muzyki studiował grę na organach i kompozycję. Znaczną część życia (1837-1879) spędził jako organista oraz dyrygent chóru w kościele ewangelicko-augsburskim. Był współzałożycielem Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego (1871 r.). Oprócz twórczości organowej w jego dorobku znajdują się utwory wokalne i wokalno-instrumentalne. Freyer jest autorem "Praktycznej szkoły na organy" (1861 r.).

Wiktor Łyjak (ur. 1954 r.) studia muzyczne w zakresie gry organowej ukończył w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie w klasie prof. Joachima Grubicha. Koncertował w Polsce i w wielu krajach Europy. Dokonał nagrań radiowych i fonograficznych. Jest doktorem nauk humanistycznych. Ma na swoim koncie wiele publikacji z zakresu dziejów budownictwa organowego oraz historii muzyki polskiej. Jest rzeczoznawcą ministra kultury w zakresie dokumentacji i konserwacji zabytkowych organów oraz rzeczoznawcą Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków. Pełni funkcję tytularnego organisty kościoła seminaryjnego w Warszawie. Jest ponadto kierownikiem artystycznym Międzynarodowego Festiwalu Organowego "Johann Sebastian Bach".

Album "August Freyer Organ works" prezentuje dorobek twórczy kompozytora zgodnie z chronologią powstawania utworów. Na pierwszej płycie znalazły się nagrania większych dzieł kompozytora: Fantazja koncertowa f-moll, op. 1; Wariacje koncertowe na temat hymnu rosyjskiego, op. 2; Wariacje koncertowe na temat melodii kościelnej Bortnianskiego, op. 3 oraz drobne utwory op. 4 i 5. Druga płyta zawiera Preludia op. 7, 8, 9, 11, natomiast trzecia Preludia op. 14, 15, 17, 18.

Artystyczną wartość nagrań uzupełniają zawarte w dołączonych do płyt książeczkach wyczerpujące informacje dotyczące okoliczności powstania każdego cyklu kompozycji autorstwa wykonawcy. Wiktor Łyjak dokonuje również swoistej analizy formalnej i estetycznej prezentowanych utworów, łącznie z umotywowaniem własnej interpretacji i rejestracji utworów. Zadbano także o przedstawienie wielowiekowych dziejów włocławskiej katedry. Wśród omówionych najcenniejszych zabytków świątyni szczególnie dużo miejsca poświęcono historii jej organów. Dla pełnego zapoznania się z możliwościami brzmienia instrumentu zamieszczono jego dyspozycje głosowe. Dodatkowym atutem wydania płytowego jest jego uniwersalny charakter pod względem odbioru, za sprawą tłumaczenia tekstów w językach: angielskim, francuskim i niemieckim.