Pracownicy pod ochroną

Stosunek pracy pracowników jest chroniony przede wszystkim z uwagi na sytuację osobistą pracownika, zdrowotną lub rodzinną albo ze względu na pełnioną funkcję.

Dlatego też specjalne przepisy chronią kobiety w ciąży, w okresie urlopu macierzyńskiego i wychowawczego, pracowników powołanych do wojska, pracowników przed emeryturą, społecznych inspektorów pracy, działaczy związkowych, radnych, posłów senatorów, pracowników mianowanych i z powołania. Kobiecie w okresie ciąży oraz w okresie urlopu macierzyńskiego pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę. Z ochrony tej korzysta także ojciec dziecka przebywający na urlopie macierzyńskim. Jednak należy pamiętać o tym, że kobieta zatrudniona na czas określony lub na czas wykonywania określonej pracy albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, gdy termin rozwiązania umowy przypada po upływie trzeciego miesiąca ciąży, może liczyć na przedłużenie takiej umowy jedynie do dnia porodu.

Natomiast nie ulegają przedłużeniu w takiej sytuacji umowy o pracę na czas określony zawarte w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Ochrona stosunku pracy nie przysługuje kobietom zatrudnionym na okres próbny krótszy niż jeden miesiąc. Pracodawca nie musi przedłużyć takim pracownicom umowy, nawet jeżeli okaże się, że są w ciąży.

Okoliczności uchylające szczególną ochronę kobiet w ciąży lub w okresie urlopu macierzyńskiego to likwidacja i upadłość pracodawcy, a także wystąpienie przyczyn uzasadniających dyscyplinarne zwolnienie pracownicy. Zgodę na zwolnienie kobiety w ciąży musi w takiej sytuacji wyrazić zakładowa organizacja związkowa.

Osoby przebywające na urlopie wychowawczym także korzystają ze szczególnej ochrony przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem stosunku pracy. Od momentu złożenia wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego do dnia zakończenia tego urlopu rozwiązanie umowy o pracę jest niedopuszczalne. Zakaz ten nie obowiązuje, jeżeli zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę z winy pracownika albo zakład pracy ogłosił likwidację lub upadłość. Pracownik powołany do czynnej służby wojskowej chroniony jest przed wypowiedzeniem i zwolnieniem z pracy od momentu doręczenia mu karty powołania. Nie korzysta z tej ochrony jedynie pracownik zatrudniony na czas określony lub na czas wykonywania określonej pracy. Umowy te ulegają rozwiązaniu z upływem terminu określonego w umowie. Jeżeli zostanie ogłoszona likwidacja lub upadłość pracodawcy albo zajdą przyczyny uzasadniające dyscyplinarne zwolnienie z pracy, wówczas ochrona pracownika nie obowiązuje. Kontynuacja tej tematyki już w kolejnym numerze "PK".