Czy istnieje możliwość skorzystania z tzw. ogólnej spowiedzi z rozgrzeszeniem?

W księdze przedstawiającej obrzędy pokutne, zatwierdzonej przez Ojca Świętego i obowiązującej aktualnie w całej Polsce przewidziano odrębny obrzęd pojednania wielu penitentów z ogólną spowiedzią i rozgrzeszeniem. Zaznaczono jednak, że jedynym zwykłym sposobem, w jaki wierni mogą się pojednać z Bogiem i Kościołem, jest indywidualna i całkowita spowiedź wraz z rozgrzeszeniem.

W przypadku szczególnym, niemożliwość fizyczna lub moralna może uwolnić ich od takiej spowiedzi i wtedy można osiągnąć pojednanie innymi sposobami. Z dokumentów kościelnych wynika, że mimo, iż rozgrzeszenie wielu penitentów równocześnie, bez wcześniejszej indywidualnej spowiedzi, w sposób ogólny zasadniczo nie może być udzielone, to jednak dopuszcza się takie rozwiązanie w następujących okolicznościach:

- gdy zagraża niebezpieczeństwo śmierci i brak czasu na to, by kapłan lub kapłani wyspowiadali poszczególnych penitentów;

- jeśli istnieje poważna konieczność, a mianowicie kiedy ze względu na liczbę penitentów nie ma dostatecznie dużo kapłanów do wyspowiadania każdego z osobna w odpowiednim czasie, tak że penitenci bez własnej winy musieliby pozostawać przez długi czas bez łaski sakramentalnej albo Komunii św., z tym, że nie uważa się za dostateczną konieczność, gdy nie ma wystarczającej liczby spowiedników jedynie z powodu wielkiego napływu penitentów, jaki może nastąpić np. ze względu na jakąś wielką uroczystość czy pielgrzymkę(por. kan. 960, 961 § 1 KPK).

Warto jednak zaznaczyć, że wydanie osądu, czy przedstawione powyżej warunki zachodzą, należy do biskupa diecezjalnego. Wziąwszy pod uwagę kryteria ustalone wcześniej z pozostałymi członkami Konferencji Episkopatu, może on określić wypadek takiej konieczności (por. 961 ¤ 2 KPK). Proboszcz czy inny duchowny odpowiedzialny za duszpasterstwo na danym terenie czy wobec określonej grupy ludzi nie ma więc prawa, bez porozumienia z właściwym biskupem, przeprowadzić obrzędu pojednania wielu penitentów z ogólną spowiedzią i rozgrzeszeniem.

Jeśli dochodzi do udzielania sakramentalnej absolucji wielu penitentom jednocześnie, korzystający z takiego rozgrzeszenia powinni być nie tylko dysponowani do skorzystania z sakramentu pokuty, ale również winni mieć postanowienie wyznania grzechów ciężkich, których aktualnie wyznać nie mogą, w późniejszym czasie. Absolucja generalna w każdym przypadku, nawet w niebezpieczeństwie śmierci, winna być poprzedzona, jeśli tylko czas na to pozwala, aktem żalu. Wszyscy ci, którzy otrzymali odpuszczenie grzechów ciężkich, przez absolucję generalną, powinni jak najprędzej, jeszcze przed ewentualną następną absolucją generalną, przystąpić do spowiedzi indywidualnej. Ich również obowiązuje przykazanie zobowiązujące każdego wiernego do osobistego wyznania swoich grzechów ciężkich przynajmniej jeden raz w roku (por. kan. 962, 963, 969 KPK).

Nie ulega wątpliwości, że obowiązkiem duszpasterzy jest przekazywanie właściwych informacji w tym względzie wszystkim powierzonym ich duchowej opiece wiernym. Nie może mieć miejsca sytuacja, kiedy to duszpasterz zachęca wierzących ze skorzystania z absolucji generalnej, nie mając na to stosownego pozwolenia od kompetentnego przełożonego, nawet wtedy, gdyby jego zdaniem istniała duża trudność wyspowiadania indywidualnego wszystkich zgromadzonych i oczekujących na tę posługę. Zupełnie trudna do pojęcia byłaby sytuacja, kiedy to duszpasterz udzielałby absolucji generalnej tylko dlatego, że słuchanie spowiedzi sprawiałoby mu trudność natury psychicznej czy fizycznej.

Na postawione na początku pytanie można odpowiedzieć pozytywnie, tzn., że istnieje możliwość skorzystania z tzw. ogólnej spowiedzi z rozgrzeszeniem, ale praktyka ta nie powinna być częsta, a jeśli się ją stosuje, należy postępować ściśle według przedstawionych powyżej wymogów.