Ustalanie kapitału początkowego

Celem tych działań jest ustalenie wartości kapitału początkowego dla wyżej wymienionych osób i zapisanie jej na indywidualnym koncie ubezpieczonego. Uporządkowanie tych danych ma pomóc w ustalaniu prawa do emerytury lub renty.

Postępowanie o ustalenie kapitału początkowego ZUS wszczyna z urzędu dla osób pozostających w ubezpieczeniu za pośrednictwem płatnika składek (zakład pracy) i dla osób opłacających składki na własne ubezpieczenie. Ponadto ZUS wszczyna także postępowanie na wniosek, który mogą złożyć osoby: nie pozostające w ubezpieczeniu, wykonujące umowę zlecenia lub umowę agencyjną, osoby pozostające w zatrudnieniu u osoby fizycznej nie wypłacającej zasiłków chorobowych, osoby współpracujące z osobą prowadzącą działalność pozarolniczą, osoby pobierające z powiatowego urzędu pracy zasiłek dla bezrobotnych lub stypendium, osoby pobierające z pomocy społecznej zasiłki stałe lub gwarantowane zasiłki okresowe, osoby zamieszkałe za granicą nie pozostające w ubezpieczeniach społecznych w Polsce.

Przy ustalaniu okresu wymaganego do przyznania emerytury lub renty uwzględniane są okresy składkowe - na przykład okresy po 14.11.1991 roku, za które zapłacono składkę na ubezpieczenie społeczne, okresy czynnej służby wojskowej oraz okresy nieskładkowe - między innymi okresy nauki w szkole wyższej. Szczegółowe omówienie tych okresów należy szukać w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.Nr 162, poz.1118 z 1998 roku) oraz na formularzach ZUS.

W celu ustalenia kapitału początkowego płatnik składek (zakład pracy) przekazuje dokumentację do oddziału ZUS, który wystąpił z wezwaniem o jej nadesłanie, a osoby, które same wystąpiły z wnioskiem, składają dokumentację w oddziale ZUS właściwym ze względu na miejsce zameldowania na pobyt stały. Zakłady pracy muszą więc zwrócić się do swoich pracowników o dostarczenie niezbędnych danych do złożenia dokumentacji w ZUS, a z kolei pracownicy muszą zwrócić się do wszystkich pracodawców, u których pracowali przed 1 stycznia 1998 roku z wnioskiem o sporządzenie zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu na formularzu ZUS Rp-7. Ponadto należy wypełnić wniosek o ustalenie kapitału początkowego oraz kwestionariusz dotyczący okresów składkowych i nieskładkowych. W praktyce oznacza to ustalanie adresów dawnych pracodawców, a często też poszukiwanie dokumentacji w archiwach. Dlatego warto wcześniej zadbać o zgromadzenie niezbędnych dokumentów.