"Wielki tydzień" w muzeum

Ekspozycja ukazuje historię Wielkiego Tygodnia w dziełach polskiej literatury i sztuki, głównie malarstwa, od wieku XIX po współczesność. Temat ten nigdy nie stanowił przedmiotu wystawy ani przekrojowej publikacji. Jest pierwszym tego typu przedsięwzięciem wystawienniczym w Polsce.

Sale Muzeum Literatury prowadzą zwiedzających, niczym ulice Jerozolimy, w głąb wydarzeń biblijnych, w wypełnienie zapowiedzi cierpienia. Jest to zarazem wędrówka do wnętrza ojczystej kultury, bowiem ulice i ściany owej symbolicznej Jerozolimy znaczone są obrazami, rzeźbami, tkaninami i rycinami polskich artystów dwóch ostatnich stuleci, oraz wierszami współczesnych poetów: Romana Brandstaettera i Zbigniewa Herberta. Obok nich szlak peregrynacji wyznaczają teksty biblijne przywołujące wydarzenia najważniejszego tygodnia życia Jezusa, który tradycja nazwie wielkim. W wędrówce tej można na nowo odkryć to, co ksiądz Janusz Pasierb nazwał "pionowym wymiarem kultury", a co zawiera się w wielorakim, nie tylko etymologicznym, pokrewieństwie kultury z kultem.

Na wystawie zgromadzono blisko siedemdziesiąt eksponatów z Muzeów Narodowych w Warszawie, Krakowie, Wrocławiu, Kielcach, a także m.in. z Muzeum Archidiecezji Warszawskiej i co ciekawe, z samej Rezydencji Prymasa Polski. Dzięki intensywnym poszukiwaniom prac znanych, ale np. tylko z reprodukcji, nie zabrakło na niej kilku znaczących płócien z kolekcji prywatnych.

Z rezydencji do muzeum

Ksiądz kardynał Józef Glemp nie tylko objął wraz z prezydentem miasta Lechem Kaczyńskim patronat nad wystawą, ale zaoferował jej autorom pomoc przy niełatwym wyborze dzieł na ekspozycję. Dzięki temu można na wystawie podziwiać przepiękne płótno Antoniego Michalaka "Ukrzyżowanie", które trafiło na nią prosto z Rezydencji ks. Prymasa, a które od lat trzydziestych nigdy jej nie opuszczało. Obok tego obrazu, znalazły się i inne wybitne dzieła, które można oglądać po raz pierwszy w sali wystawowej: Wojciecha Waissa "Zdjęcie z krzyża", Jana Styki "Golgotę", czy "Zdjęcie z krzyża" Adama Kłopotowskiego.

Są na ekspozycji dzieła niemal dopiero ukończone, jak i takie, które od lat zdobią wnętrza kościoła czy muzeum. Cykl zatytułowany "Droga do raju" - dwadzieścia jeden złożonych w całość płaskorzeźb z brązu Gustawa Zemły, to praca niezwykle świeża. Artysta pracował nad nią w latach 2000-2002. W swojej formie nawiązuje ona do Drzwi Gnieźnieńskich, przez co - ta współczesna biblia pauperum - wydaje się odbiorcy bardzo znajoma.

Niezwykłym eksponatem na wystawie jest obraz "Ecce Homo" Adama Chmielowskiego, który od lat można oglądać w kościele Zgromadzenia Sióstr Albertynek w Krakowie. Artysta rozpoczął malować płótno w 1879 roku we Lwowie. Gdy je ukończył, stało się ono jego ideowym credo jako artysty i jako chrześcijanina. Koresponduje z nim fragment modlitwy ułożonej przez autora - już Brata Alberta:

Królu niebios cierniem ukoronowany,

Ubiczowany, w purpurę odziany -

Królu znieważony, opluwany -

Bądź Królem Panem naszym tu i na wieki.

Amen.

Wystawa dedykowana jest Ojcu Świętemu, Janowi Pawłowi II w dwudziestopięciolecie Jego pontyfikatu.