Kto i kiedy ważnie udziela sakramentu namaszczenia chorych?

W Kodeksie prawa kanonicznego czytamy: Namaszczenia chorych ważnie udziela każdy kapłan i tylko kapłan (kan. 1003 § 1 KPK). Wiadomo, że do kapłanów zalicza się biskupów i prezbiterów. Wyłącznie oni są więc osobami ważnie udzielającymi tego sakramentu. Zasadniczym powodem ograniczenia osób kompetentnych do udzielania namaszczenia chorych do grona kapłanów jest fakt, że przyjmujący je otrzymuje odpuszczenie grzechów. Można by powiedzieć, że odpuszczenie grzechów jest wpisane w ten sakrament. Nic więc dziwnego, że ważnie udzielają sakramentu namaszczenia chorych tylko ci, którzy mają władzę odpuszczania grzechów. Z tej przyczyny, duchowni w stopniu diakonatu oraz świeccy nie mogą skutecznie go udzielić.

Kościół, mimo że dopuszcza możliwość udzielenia ważnie sakramentu namaszczenia chorych przez każdego kapłana, wskazuje jednak na tych, którzy w sposób szczególny są do tego upoważnieni. Na pierwszym miejscu prawo kanoniczne wymienia proboszcza, który ma szczególną pieczę nad sprawowaniem sakramentów w powierzonej sobie wspólnocie parafialnej (por. kan. 530 nr 3 KPK). Najbliższym współpracownikiem proboszcza w sprawach dotyczących duszpasterstwa na terenie parafii jest wikariusz posłany tam przez biskupa, stąd i on, pomagając proboszczowi, może i powinien udzielać tego sakramentu potrzebującym.

Kolejną grupę kapłanów, którym powierzono działalność duszpasterską w szczególnym środowisku, stanowią kapelani, spełniający swoją posługę w różnorodnych wspólnotach, a także przełożeni kleryckich wspólnot zakonnych w odniesieniu do swoich podwładnych i innych mieszkańców domów zakonnych.

Zasadniczo kapłani, którym powierzono opiekę duszpasterską nad określoną wspólnotą wiernych, powinni udzielać namaszczenia chorych jej członkom, stąd, gdy z jakiejś przyczyny dokona tego inny kapłan, winien uczynić to przynajmniej za domniemaną zgodą właściwego duszpasterza (por. kan. 1003 §2 KPK ). W praktyce wygląda to tak, że jeśli np. do szpitala zostanie wezwany inny kapłan niż kapelan, który został powołany na ten urząd przez biskupa diecezjalnego, powinien przynajmniej, jeśli udzielił sakramentu namaszczenia chorych, powiadomić miejscowego kapelana o tym fakcie, zakładając istnienie domniemanej zgody tegoż kapelana; jeśli na terenie określonej parafii ma zamiar uczynić to samo kapłan nie będący w niej duszpasterzem, powinien wcześniej zorientować się, czy proboszcz tej parafii nie wyraża uzasadnionego sprzeciwu.

Od pewnego czasu w licznych parafiach coraz częściej ma miejsce udzielanie sakramentu namaszczenia wielu chorym. Dokonuje się tego przy różnych okazjach: dzień chorych, misje, rekolekcje itp. Duszpasterze gromadzą wtedy chorych w kościele lub kaplicy i po odpowiednim przygotowaniu udzielają namaszczenia. Najczęściej najpierw umożliwia się uczestnikom przystąpienie do spowiedzi św., po czym rozpoczyna się Msza św. z odpowiednią, przygotowującą do przyjęcia sakramentu chorych homilią; po homilii odbywa się namaszczenie, a pod koniec liturgii eucharystycznej, jak zwykle, udziela się Komunii św.

Kapłani - duszpasterze, a więc ci, którzy nie tylko mają prawo, ale i obowiązek udzielania sakramentu namaszczenia chorych, powinni z wielką troską o zdrowie fizyczne i duchowe powierzonych sobie wiernych spełniać obowiązki szafarza tego sakramentu, uświadamiając o znaczeniu i ogromie łask, które wraz z nim spływają na przyjmującego.