Pod koniec lutego ubiegłego roku na łamach „Przewodnika Katolickiego" opisywaliśmy cichą próbę przeforsowania w Londynie przepisów legalizujących tak zwane wspomagane samobójstwo. Tym, co szczególnie raziło, była metoda autorów projektu ustawy: chcieli przejść przez zawiłości etyczne, medyczne i prawne bez głębszej konsultacji ze społeczeństwem, wykorzystując zmęczenie Brytyjczyków kryzysem państwowej służby zdrowia. W tamtym okresie, wobec głosów sprzeciwu i proceduralnych zawirowań, projekt w końcu został odłożony na półkę.
Nie było to jednak końcem batalii. Dziś, po dokładnie osiemnastu miesiącach zbierania sił przez obie strony, spór powraca ze zdwojoną siłą. Do 11 września – gdy w Izbie Gmin odbędzie się kluczowe, drugie czytanie ustawy – Londyn staje się areną starcia, którego wynik może ukształtować debatę bioetyczną w całej Europie.
Religijny sojusz dla ludzkiej godności
W ubiegłym roku zwolennicy ustawy próbowali zamknąć dyskusję w prostym schemacie: stawiając z jednej strony nowoczesny, postępowy świat, który chce „ulżyć w cierpieniu", a z drugiej – rzekomo oderwany od realiów, konserwatywny opór Kościoła katolickiego. Próba przedstawienia rzeczywistości w tak banalny sposób rozpadła się na kawałki w momencie, w którym powołano niewidzianą od pokoleń koalicję. Katolicy, reprezentowani m.in. przez arcybiskupa Westminsteru kardynała Vincenta Nicholsa, usiedli przy jednym stole nie tylko z przedstawicielami Kościoła Anglii, ale także z rabinami i liderami brytyjskich wspólnot muzułmańskich. Ich wspólne oświadczenia i apele głośno zabrzmiały ponad podziałami doktrynalnymi: „Państwo, które przyznaje sobie prawo do legalizowania uśmiercania swych obywateli, narusza fundament umowy społecznej i nienaruszalność ludzkiej godności" – ogłosili zebrani.
Jeszcze jedną zaletą połączenia sił zróżnicowanych środowisk religijnych i społecznych było to, że pozwoliło ono sformułować argumenty w oparciu o wartości uniwersalne dla całego społeczeństwa. Zamiast powoływania się na trudne do zrozumienia dogmaty religijne postawiono na prosty, logiczny przekaz: legalizacja wspomaganego samobójstwa stworzy subtelną, ale niszczycielską presję psychiczną na osoby starsze, schorowane i niepełnosprawne. Chcąc „przysłużyć się społeczeństwu", ludzie ci poddają się eutanazji, by „nie stwarzać problemu".
Kolejnym problemem byłoby potencjalne rozszerzenie procederu na kolejne grupy społeczne. Po ludziach starszych mogłaby przyjść kolej na osoby z depresją, zaburzeniami psychicznymi, z niepełnosprawnością, a nawet na dzieci. Za przykład posłużyły tu Kanada, Belgia i Holandia, które doświadczyły podobnych transformacji.
Zwrot świata medycyny
Wreszcie argument najbardziej przemawiający do środowisk medycznych – czyli tych, które miałyby podejmować decyzje de facto w sprzeczności z przysięgą Hipokratesa: ocalić czy uśmiercić? Misją medycyny zawsze było leczenie i niesienie ulgi w cierpieniu, a nie zabijanie. Gdy organy władzy powierzą lekarzom rolę wykonawców eutanazji, pacjenci w szpitalach stracą pewność, czy medyk walczy o ich życie, czy raczej szuka najtańszego i najprostszego rozwiązania problemu.
Głos tej grupy zawodowej – poparty podpisami kilkudziesięciu największych autorytetów medycznych z całego kraju – zdaje się wybrzmiewać najdonośniej. Brytyjskie media głównego nurtu przez lata karmiły opinię publiczną obrazem, w którym środowisko lekarskie rzekomo tylko czeka na zielone światło od parlamentu, by móc „skrócić cierpienia pacjentów". Ruch tysięcy lekarzy rodzinnych i specjalistów medycyny paliatywnej, którzy masowo zaczęli podpisywać listy protestacyjne do parlamentarzystów, zburzył ten mit. Medycy wprost zaczęli pytać: Który z nas ma napełnić strzykawkę? Kto z nas ma wypisać receptę na śmierć?
Następnym wyłomem w misternie budowanej narracji postępowców stał się moment, gdy przeciwko projektowi opowiedzieli się politycy, których o konserwatywne ciągoty posądzić nie sposób. Szczególnie mocne były słowa szefującej Ministerstwu Sprawiedliwości Shabany Mahmood wskazujące, że państwo ryzykuje przekształcenie się w instytucję oferującą „śmierć jako usługę". Wkrótce do głosu sprzeciwu dołączył minister zdrowia Wes Streeting, argumentując, że system opieki zdrowotnej nie posiada ani budżetu, ani mechanizmów bezpieczeństwa do obsługi takiego procederu – i stało się jasne, że podziały biegną głęboko przez sam środek partii rządzącej.
Lekcja szkockiej solidarności
W Edynburgu, na forum szkockiego parlamentu ważyły się losy analogicznego projektu ustawy, wniesionego przez posła Liama McArthura. Zwolennicy eutanazji byli przekonani, że Szkocja – uznawana za bardziej postępową – stanie się awangardą zmian i przetrze szlak dla reszty Zjednoczonego Królestwa. Mocno przeliczyli się jednak w swych szacunkach.
W marcu – wobec propozycji wprowadzenia legalnego uśmiercania obywateli – ramię w ramię stanęli liderzy trzech dotychczas zwalczających się obozów politycznych. Pierwszy minister Szkocji John Swinney z niepodległościowej SNP, lider szkockiej Partii Pracy Anas Sarwar oraz szef szkockich konserwatystów Russell Findlay wydali jednoznaczne oświadczenia odrzucające projekt. Zjednoczeni ponad podziałami partyjnymi uznali, że cywilizowane państwo nie może proponować swoim najsłabszym mieszkańcom rezygnacji z życia jako rozwiązania problemów systemowych. Gdy szkocki parlament ostatecznie odrzucił ustawę stosunkiem głosów 69 do 57, w Londynie zapanowało zdumienie. Mur chroniący cywilizację życia okazał się znacznie silniejszy niż myślano.
Ostateczny zwrot akcji rozegrał się jednak w salach Izby Lordów. Do tekstu projektu zgłoszono rekordową liczbę ponad 1200 poprawek. Za lwią częścią z nich stała grupa siedmiu zdeterminowanych lordów, którzy zmuszali izbę do debaty nad każdym technicznym aspektem ochrony pacjenta przed przymusem. W kwietniu 2026 roku projekt ostatecznie utonął w morzu procedur. Ustawa, uznana za wadliwą i niebezpieczną dla osób marginalizowanych, przepadła.
Gra toczy się od nowa
Radość obrońców życia trwała krótko. Architekci projektu nie zamierzali składać broni, a porażkę proceduralną w Izbie Lordów natychmiast przekuli w opowieść o „niedemokratycznym zablokowaniu woli ludu przez niedziedzicznych arystokratów".
W maju, podczas tradycyjnego losowania puli projektów poselskich na nową sesję legislacyjną, wysokie miejsce zajęła nowo wybrana posłanka Partii Pracy Lauren Edwards. Zgodnie z przewidywaniami bez wahania ogłosiła ona reanimację upadłego projektu. W połowie czerwca zwolennicy wspomaganego samobójstwa weszli w tę nową kampanię z potężnym kapitałem finansowym, zasilanym przez organizacje pokroju Dignity in Dying, oraz z ogromnym wsparciem liberalnych mediów.
Gra toczy się od nowa. Tym razem jednak obrońcy ludzkiej godności nie dadzą się zaskoczyć w ciszy. W sierpniu biskupi z całego kraju wystosowali płomienne listy pasterskie, wzywając wiernych do osobistego kontaktu z lokalnymi deputowanymi do Izby Gmin – pisania listów i prowadzenia rozmów. Strategia jest prosta: każdy poseł, niezależnie od przynależności partyjnej, musi poczuć presję swoich własnych wyborców i zrozumieć, że głosowanie za prawem do uśmiercania będzie kosztować go polityczną karierę.
11 września nie będzie więc zwykłym dniem parlamentarnych debat. Drugie czytanie projektu Lauren Edwards w Izbie Gmin pokaże, czy lekcja z minionych osiemnastu miesięcy została odrobiona należycie. Przedstawiciele sojuszu pro-life doskonale wiedzą, że nie walczą o paragrafy w kodeksie karnym, tylko o to, by Wielka Brytania pozostała krajem, w którym człowiek u kresu swoich dni spotyka pomocną dłoń lekarza i bliskich, a nie urzędowy formularz z ofertą rezygnacji z życia.
Po stronie człowieka. Po stronie Ewangelii.
Rozpocznij od 14 dni bezpłatnego dostępu lub zakup subskrypcję od razu na rok i oszczędź pieniądze.
Artykuł pochodzi z numeru 35/2026
