Tragiczny zamach w Krakowie błyskawicznie obudził w Polakach ich narodowe cechy – skłonność do heroizmu, odpowiedzialność za innych oraz niewiarygodną kłótliwość. Nie trzeba było nawet trzydziestu minut od pojawienia się pierwszych informacji, by rozpoczęło się tradycyjne przerzucanie winą. Prawica zaczęła drążyć obce pochodzenie lub przynajmniej zagraniczne powiązania sprawcy, liberałowie dosyć szybko doszli do wniosku, że zamachowiec był (skrajnie) prawicowy. Chociaż prawdopodobnie był zainspirowany radykalnymi ideologiami (czego dowodzi znaleziona w jego pokoju libertariańska flaga i napisy odnoszące się do amerykańskiej Tea Party), to w głowie miał przede wszystkim, mówiąc bardzo delikatnie, groch z kapustą. Radykalne poglądy i chaos w umyśle to niestety bolączki niejednej osoby ludzkiej, jednak tylko garstka jest w stanie dopuścić się podobnego czynu. Jednym z kluczowych warunków jest dostęp do broni palnej. Jej posiadanie wciąż nie jest w Polsce powszechne ani nawet częste, ale – jak to w kraju nad Wisłą – bardzo nieuporządkowane.
Wystarczy chcieć
Jest kilka sposobów uzyskania pozwolenia na broń w Polsce. Wbrew pozorom zasadniczo jest to całkiem łatwe. Broń palna nad Wisłą jest stosunkowo rzadka nie dlatego, że regulujące ją prawo jest surowe. Po prostu wśród Polaków występuje niewielka chęć jej posiadania, gdyż w tak bezpiecznym kraju jest ona zupełnie niepotrzebna. Posiadacze broni w Polsce są albo miłośnikami strzelectwa, albo aktywnymi hobbystami broni, albo potrzebują jej z konkretnego powodu – zawodowego lub osobistego. Zasadniczo są cztery główne cele, dla jakich osoba fizyczna może uzyskać zezwolenie: łowiectwo, kolekcjonerstwo, strzelectwo sportowe i ochrona osobista. Zamachowiec z Krakowa miał zezwolenie na dwie sztuki broni sportowej, a zabity przez niego ojciec na kilka. Uzyskanie broni w ten sposób jest proste, chociaż wymaga nieco czasu.
Trzeba spełnić wymagania formalne, takie jak stały pobyt w Polsce i ukończone 21 lat, ale szczególnie utalentowani młodzi sportowcy na wniosek klubu lub szkoły mogą ubiegać się o uprawnienie już po osiągnięciu pełnoletności. Poza tym trzeba być niekaranym oraz uzyskać zaświadczenie lekarskie i psychologiczne orzekające o zdolności do legalnego użytkowania broni (koszt ok. 500 zł). Poza tym trzeba należeć do klubu strzeleckiego, przejść tam szkolenie i zdobyć patent strzelecki obejmujący zarówno umiejętności praktyczne, jak i wiedzę teoretyczną z przepisów. Koszt egzaminu to zwykle kolejne 500 zł. Następnie nic już nie stoi na przeszkodzie, by ubiegać się o licencję zawodniczą, a z nią można się udać do odpowiedniej Komendy Wojewódzkiej Policji (KWP), by złożyć wniosek o pozwolenie.
Całą procedurę można zamknąć nawet w trzy miesiące. Po zdobyciu pozwolenia trzeba jeszcze tylko odnawiać co rok licencję zawodniczą, co kosztuje 50 zł i wymaga wzięcia udziału przynajmniej w kilku zawodach strzeleckich. Posiadacz powinien też mieć certyfikowany sejf do przechowywania swojego arsenału. Jeśli ktoś jest fascynatem broni lub strzelania, to nie jest to żaden problem.
Moda na strzelanie
Mimo wszystko liczba sztuk broni w rękach prywatnych jest w Polsce nadal stosunkowo niska. W 2025 roku zanotowano niespełna 3 bronie palne na 100 tys. mieszkańców, co było jednym z najniższych wyników w UE. W pobliskich Czechach było ich 12,5/100 tys., we Francji i Niemczech po mniej więcej 20, natomiast w przodujących pod tym względem Finlandii i Austrii ponad 30. Trzeba jednak pamiętać, że państwa mają swoją specyfikę. Finlandia jest ogromnym krajem z niewielką liczbą mieszkańców, w którym obrona narodowa oparta jest na armii obywatelskiej. Helsinki utrzymują niewielką armie zawodową złożoną z blisko 30 tys. żołnierzy, ale kilkaset tysięcy obywateli jest w rezerwie, która w każdej chwili może być błyskawicznie zmobilizowana. W Polsce bezpieczeństwo zewnętrzne oparte jest na armii zawodowej.
W Czechach natomiast broń palna jest gromadzona głównie przez jej miłośników i amatorów strzelectwa, które nad Wełtawą jest popularne. W 2023 roku rówieśnik zamachowca z Krakowa, 24-letni student Uniwersytetu Karola w Pradze, wniósł na teren uczelni broń długą i zastrzelił na korytarzach i z gzymsu dachu 14 osób. Następnie popełnił samobójstwo, będąc otoczonym przez policję. Śledztwo wykazało, że wcześniej zastrzelił swojego ojca w rodzinnej miejscowości, a w parku na obrzeżach Pragi przypadkowego mężczyznę wraz z jego kilkumiesięczną córeczką. Zamachowiec zgromadził w domu cały arsenał broni, na którą miał pozwolenie. Zamach w Pradze był więc niemal bliźniaczo podobny do tragicznych wydarzeń w Krakowie. Za Olzą tego typu zdarzenia nie są pierwszyzną. W 2019 roku w szpitalu w Ostrawie 42-letni mężczyzna otworzył ogień do personelu i pacjentów, zabijając 6 osób. W 2015 roku w restauracji w miejscowości Uherský Brod zamachowiec zabił osiem przypadkowych osób, a następnie popełnił samobójstwo. Czechy są więc przykładem tego, że upowszechnienie legalnej broni niekoniecznie prowadzi do wzrostu przestępczości, gdyż grupy przestępcze korzystają zwykle z nielegalnej i niezarejestrowanej, ale może skutkować powtarzającymi się zabójstwami rozszerzonymi popełnionymi przez ludzi niezrównoważonych.
W Polsce broni wciąż jest proporcjonalnie cztery razy mniej niż nad Wełtawą, jednak jej liczba dynamicznie rośnie. Łączna liczba zarejestrowanych sztuk w zeszłym roku pierwszy raz w historii przekroczyła okrągły milion – dokładnie wyniosła 1,038 mln. Jeszcze w 2024 roku było ich 930 tys., więc w zaledwie rok przybyło ich ponad sto tysięcy. Najwięcej wydano broni na cele łowieckie (409 tys.), następnie kolekcjonerskie (296 tys.) i sportowe (274 tys.). Broni dla ochrony osobistej zarejestrowano 42 tys. Na pozostałe cele (szkoleniowe, pamiątkowe, historyczne) pozwolenia są już sporadyczne. Sama liczba pozwoleń wyniosła 412 tys., ale nie pokrywa się to z posiadaczami broni, gdyż jedna osoba może wnioskować o pozwolenia na kilka różnych celów. Jeszcze w 2020 roku liczba pozwoleń wynosiła 235 tys., więc w ciągu połowy dekady wzrosła o trzy czwarte. Podobnie liczba zarejestrowanych sztuk, która w 2020 roku wynosiła 588 tysięcy.
Luki w prawie
Ledwie kilka miesięcy temu Najwyższa Izba Kontroli opublikowała raport Broni coraz więcej, nadzór niekompletny, w którym jednoznacznie skrytykowała polski system pozwoleń i monitorowania. Kontrolerzy NIK ujawnili szereg nieprawidłowości, takich jak wydania pozwoleń na broń do celów ochrony osobistej mimo braku realnego zagrożenia, nierzetelną weryfikację spełnienia warunków do udzielenia uprawnień oraz wydawania ich bez egzaminu. Skrytykowano także fakt, że posiadacze broni do celów sportowych, szkoleniowych czy kolekcjonerskich nie muszą przechodzić okresowych badań lekarskich i psychologicznych. W ich przypadku zdolności psychofizyczne podlegają ocenie jednorazowo na etapie wnioskowania, tymczasem nie można założyć, że stan zdrowia pozostanie niezmienny przez kilkadziesiąt lat. Unijne przepisy wymagają, by każdy posiadacz broni palnej przechodził badania co 5 lat, ale w Polsce dotyczy to tylko celu ochrony osobistej. Nawet w tym przypadku weryfikacja badań kuleje, gdyż w 5 z 7 skontrolowanych komend wojewódzkich dochodziło do przeterminowania badań – w skrajnych przypadkach o kilka lat. Nie sprawdza się również, czy dokumenty uprawniające do pozwolenia nie wygasły, np. posiadacz został usunięty z klubu strzeleckiego albo umarł. W skontrolowanych KWP broń po osobach zmarłych pozostawała niezabezpieczona nawet przez... 30 lat.
Uszczelnienie systemu i wprowadzenie regularnych badań psychofizycznych wydają się nieprzesadną reakcją w obliczu pierwszego zamachu na dużą skalę. Poza tym warto ograniczyć liczbę sztuk broni do jednej lub maksymalnie dwóch na osobę fizyczną. Nie ma żadnego powodu, by zwykły obywatel Polski posiadał w domu cały arsenał. Polska to jeden z najbezpieczniejszych krajów świata i lepiej, żeby tak pozostało.
Po stronie człowieka. Po stronie Ewangelii.
Wypróbuj za 1 zł przez miesiąc lub od razu zakup subskrypcję na rok i oszczędź pieniądze.









