Wiemy, że Wolter miał złe mniemanie o kapłanach. Nie mylił się jednak całkowicie, kiedy mówił, że mowy kaznodziejów są często „jak miecz Karola Wielkiego: długie i płaskie”. Inny słynny Francuz, Monteskiusz, wyjaśniał: „Kiedy kaznodzieja nie umie nadać swemu kazaniu głębi, rekompensuje to jego długością”. Wprowadziłem ten wstęp, ponieważ dzisiaj proponujemy to, co można by nazwać pierwszym nauczaniem Jezusa, przynajmniej w Ewangelii św. Marka. Tło tego nauczania jest następujące: „Gdy Jan został uwięziony, Jezus przyszedł do Galilei i głosił Ewangelię” (1, 14).
Ta oratorska zwięzłość Jezusa ograniczona do zaledwie czterech fraz, jest zaskakująco treściwa. Spróbujemy niniejszym przeprowadzić odpowiednią ich analizę: mówiliśmy o „nauczaniu”; w rzeczywistości to, co głosi Jezus na początku swej publicznej działalności, to kerygma, co po grecku oznacza pierwotną, fundamentalną „nowinę”, skierowaną do wszystkich, nie tylko do już wierzących, jak niedzielna homilia/kazanie. Jak widać, słowa Jezusa są zawarte w czterech frazach, które układają się w dwie pary.
Zacznijmy od drugiej, która ma wydźwięk „teologiczny”, czyli opisuje inicjatywę, działanie i interwencję Boga. A oto jej dwa składniki: po pierwsze „czas osiągnął pełnię”. Tak możemy przełożyć te słowa, chociaż zazwyczaj tłumaczy się jako „czas się wypełnił”, by zostać bliżej greckiego oryginału, który ma czasownik „pełni” (peplérotai) i posługuje się pojęciem kair?s, oznaczającym decydujący „czas”, pełen wydarzeń i życia, a nie zwykłego chr?nos , który wskazuje po prostu na czas „chronologiczny”, zewnętrzny i złożony z dat. Jest to zatem idea wybitnie religijna: historia zbawienia, zainicjowana pierwszym przymierzem Boga z Izraelem osiąga swój szczyt, swoją pełnię w Chrystusie.
Druga fraza wprowadza pojęcie „królestwa Bożego”, które jak wiadomo, jest wyrażeniem symbolicznym, obecnym już w Starym Testamencie, oznaczającym plan, który Bóg pragnie zrealizować w świecie i historii, plan „prawdy i życia, świętości i łaski, sprawiedliwości, miłości i pokoju”, jak mówi liturgia z uroczystości Chrystusa Króla. To „królestwo Boże jest blisko”; użyty tu grecki czasownik enghyzein jest bardzo ciekawy, ponieważ zawiera w sobie ideę przyszłości i zarazem bliskości, jak coś, co jest wyczekiwane, co spełni się szybko, jest blisko nas; jednak czasownik ten odmieniony jest w czasie przeszłym dokonanym, który w grece oznacza czynność przeszłą, której skutki trwają w teraźniejszości. Królestwo Boże jest już zatem częściowo dokonane, ale jednocześnie ciągle się dokonuje i zmierza do swej pełnej realizacji w przyszłości.
Druga para ma natomiast charakter „antropologiczny”, czyli jest zarezerwowana dla działań człowieka. Musi on przede wszystkim „nawrócić się”, po grecku metanoéin , dosłownie: zmienić umysł”, swoją wizję świata i swoje wybory postrzegać w świetle Ewangelii. Z tą radykalną zmianą musi jednak łączyć się wiara w Ewangelię. Także tu grecki jest bardzo wymowny, gdyż kalkując semickie wyrażenie, które oznacza „opierać się na”, wymaga, by wierzący oparł się na Ewangelii, na jej głoszeniu i na jej treści, ale również, aby był to spójny życiowy wybór: pełna wiara-zaufanie.
Jeszcze jedna uwaga na zakończenie: ta analiza pierwszych słów głoszonej przez Jezusa Ewangelii, chociaż dość męcząca, jest konieczna, by w pełni i do głębi wydobyć ich smak.
