Na ognistych rumakach

„Powstał Eliasz, prorok jak ogień, a słowo jego płonęło jak pochodnia” (Syr 48, 1). Od tych słów zaczyna się portret nakreślony z wielkim zachwytem przez Syracha, biblijnego mędrca z II w. przed Chr. i umieszczony w galerii ważnych osobistości z ostatnich stronic jego księgi, która dotarła do nas w wersji greckiej jego wnuka i w obszernych fragmentach hebrajskich, zaginionych, a od XIX w. stopniowo odkrywanych. Symbolem towarzyszącym Eliaszowi jest ogień, jak okazało się zwłaszcza podczas słynnego sądu Bożego na górze Karmel, gdzie rzucił wyzwanie kapłanom i prorokom kananejskiego bóstwa Baala – którego kult faworyzowany był przez ówczesną królową Fenicjankę Jezabel (IX w.), małżonkę izraelskiego króla Achaba – by prosili swego boga o spuszczenie z nieba deszczu ognia, który spaliłby złożone ofiary.

Ogień spadł, ale dopiero po modlitwie zwróconej przez Eliasza do Pana: ogień, który „strawił żertwę i drwa oraz kamienie i muł” (zob. emocjonującą scenę z 1 Krl (18, 20–40). W zaproponowanym przez nas fragmencie z Księgi Mądrości Syracha napotykamy natomiast na chwalebny kres życia proroka naznaczony wstąpieniem do nieba na ognistym wozie (opowiadanie o tym wydarzeniu znajduje się w 2 Krl 2, 1–18, kolejnej wspaniałej scenie, która podbiła sztukę). Wielbi on życie Eliasza po śmierci, jego pełne i ostateczne spotkanie z Bogiem, któremu służył z męstwem, często w samotności, a nawet cierpiąc prześladowania przez ówczesne władze, które nie tolerowały tak wolnego, odważnego i prawdomównego głosu.

W ten sposób już w Starym Testamencie torowała sobie drogę koncepcja, że dym egzystencji sprawiedliwego nie znajduje ujścia w otchłani nicości, ale w komunii z Bogiem poza czasem, w wieczności. Również psalmista śpiewał: „Nie pozostawisz mojej duszy w Szeolu i nie dozwolisz, by wierny Tobie zaznał grobu. Ukażesz mi ścieżkę życia, pełnię radości u Ciebie, rozkosze na wieki po Twojej prawicy” (Ps 16, 10–11). Już na pierwszych stronach Biblii sprawiedliwy Henoch, który za swego ziemskiego życia „żył w przyjaźni z Bogiem”, „znikł, bo zabrał go Bóg”, czyli wszedł do Jego chwały (Rdz 5, 24).

U stóp Eliasza, który unosi się spowity ogniem będącym znakiem Boga (przypomnijmy sobie gorejący krzew na pustyni synajskiej), stoi jego uczeń i następca Elizeusz, który go kontempluje i wzywa. Syrach widzi w nim wszystkich, którzy pójdą za prorokiem, a więc wiernych prawdziwemu Bogu, i poświęca im piękne epitafium, jakiego moglibyśmy sobie życzyć na własnych grobach: „Szczęśliwi, którzy w miłości posnęli”. Miłości danej nam przez Boga i bliźnich i oddanej Jemu i im.

Po przytoczonych przez nas frazach następuje jeszcze jedna, której nie zacytowaliśmy, gdyż w oryginale nie jest dość klarowna. Można jednak oddać ją następująco: „I my na pewno żyć będziemy” (albo „posiądziemy życie”). Ten, kto kocha, powinien mieć pewność wiary, że podzieli los Eliasza. Jan Dobraczyński w Listach do Nikodema (1951) pisał, że ogień Ducha dotknął nas swoją pieszczotą przemieniającą garść gliny w żywe ciało, i wzywał, byśmy i my żywili ogień zdolny przekształcać świat.