Klejnot Kościoła polskiego

Przybyli do Muzeum Archidiecezjalnego w Poznaniu bibliści, historycy, archeolodzy, bronio- i metaloznawcy wzięli udział w konferencji naukowej zatytułowanej „Miecz św. Piotra – historia i legenda”. Jak zauważył, rozpoczynając obrady, dyrektor muzeum ks. kan. Marian Lewandowski, miecz ten jest „owiany legendą, ale też wzmocniony wielowiekową tradycją”. Natomiast poświęcone mu spotkanie naukowe miało na celu znalezienie odpowiedzi na liczne znaki zapytania, jakie ciągle jeszcze są z nim związane oraz nakreślenie tła historyczno-kulturowego tej cennej relikwii.

Relikwia Męki Pańskiej

Biorący udział w konferencji abp Stanisław Gądecki przypomniał zebranym, że przechowywany w Poznaniu miecz św. Piotra jest „jedną z niewielu relikwii Męki Pańskiej, która została przekazana nam przez przeszłość, obok Całunu Turyńskiego, gwoździ czy Drzewa Krzyża Pańskiego”. Jest to również broń, która obok szczerbca, co podkreślił metropolita, ma w Polsce najdłuższą udokumentowaną historię. Trzeba przy tym wyjaśnić, że zabytek ten został potwierdzony dopiero przez Jana Długosza pod koniec XV w. Według relacji tego kronikarza, został on ofiarowany przez papieża Jan XIII Jordanowi, kiedy to w 966 r. ustanowił go biskupem poznańskim, by kierował Kościołem w rodzącej się Polsce. Ów miecz, którym apostoł Piotr miał odciąć ucho Malchusowi w Ogrodzie Oliwnym podczas aresztowania Jezusa, został przekazany bp. Jordanowi, aby, jak pisze Długosz, „Kościół w Polsce posiadał jawny klejnot, którym mógłby się poszczycić”.

Od miecza do krzyża

Metropolita poznański zwrócił też uwagę na głębszy sens biblijny miecza, jaki znajdujemy w Nowym Testamencie, gdzie symbolizuje on również Słowo Boże. Temat ten podjął także biblista o. dr Adam Sikora OFM z Wydziału Teologicznego UAM w Poznaniu, przybliżając postać Szymona Piotra, pierwszego właściciela tej broni. Ukazał on zarys drogi, jaką apostoł przebył w wymiarze geograficznym znad Jeziora Galilejskiego, przez Jerozolimę, aż do Rzymu, która pozwala dostrzec także jego duchową ewolucję. – Z prostego rybaka galilejskiego, być może nawet nierozstającego się z podręczną bronią, zmienił się w apostoła uzbrojonego w miecz Słowa, którym z pomocą Ducha Świętego zdobywał serca przyszłych uczniów ukrzyżowanego Pana – wyjaśniał o. Sikora. Zaznaczył zarazem, że ziemskie myślenie Piotra, „jego mentalność miecza, dopuszczająca użycia broni, zdaje się w Męce Jezusa osiągać swój kres”, gdyż to on właśnie, „uczyniony przez Jezusa Skałą, swoją duchową drogą wprowadził Kościół w mądrość krzyża”.

Otoczony szczególnym kultem

Z kolei obecni na konferencji eksperci z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie przedstawili wyniki badań materiałów, z których wytworzona została relikwia. Mgr inż. Janusz Stępiński wyjaśnił, że pozwoliły one stwierdzić, iż miecz został prawdopodobnie wykonany na południu Europy, być może we Włoszech. Jego zdaniem, nie można też wykluczyć, że przybył on do Polski już w X w., bowiem do tej pory nie udało się dokładnie określić czasu powstania tego zabytku. Natomiast prof. Marian Głosek, bronioznawca z Uniwersytetu Łódzkiego, skłaniał się ku hipotezie datującej miecz na XIII w. Jednak, jak to wykazała dr hab. Maria Starnawska z Akademii im. Jana Długosza z Częstochowy, faktem bezspornym jest, że poza poznańskim mieczem św. Piotra brak w średniowiecznej Polsce miejsca, gdzie relikwie tego apostoła doznawałyby jakiegoś wyraźnego, szczególnego kultu.