O problemach ludzi w drodze

Z biskupem Edwardem Janiakiem, przewodniczącym Rady KEP ds. Migracji, Turystyki i Pielgrzymek, rozmawia Michał Bondyra

Sługa Boży Jan Paweł II powiedział kiedyś: „turystyka jest dla człowieka, a nie człowiek dla turystyki”. Jak należałoby zinterpretować te słowa?

– Współczesnemu człowiekowi, który jest wchłonięty przez masową turystykę, trzeba przypominać o tym, że tylko turystyka podlegająca normom etycznym może służyć wzrostowi duchowemu człowieka. Człowiek wierzący, będący w drodze, winien mieć świadomość konsekwencji duchowych i moralnych, mimo że dla wielu turystyka pozostaje źródłem codziennego utrzymania. Celem działalności Kościoła powinna być ciągła troska o ludzką i duchową dojrzałość podróżujących, a także wpływ na instytucje związane z turystyką, by miały na uwadze nie tylko zysk, lecz także budowanie solidarności pomiędzy podróżującymi i społecznościami, które ich goszczą. O wielkości problemu świadczy fakt, że około 50 milionów ludzi w świecie ciągle jest w drodze, do nich należy zaliczyć podróżujących, pielgrzymujących i przemieszczających się z różnych powodów życiowych.

Ponieważ obchodzimy kolejny Światowy Dzień Turystyki, pozwolę sobie na drobną retrospekcję. Pod koniec kwietnia uczestniczył Ksiądz Biskup w odbywającym się w Rzymie Europejskim Spotkaniu Duszpasterzy Turystyki. Czego spotkanie to dotyczyło i do jakich wniosków doprowadziło zebranych na nim kapłanów?

– W 40. rocznicę ogłoszenia dekretu „Peregrinas in terra” Papieska Rada ds. Duszpasterstwa Migrantów i Podróżujących zorganizowała specjalną sesję na temat etyki w turystyce. Spotkanie zgromadziło delegatów episkopatów z 22 krajów europejskich. Podczas obrad poruszono aktualne kwestie związane z podróżowaniem, takie jak bezpieczeństwo, terroryzm, konflikty zbrojne i ekologia. W swoim wystąpieniu mówiłem o znaczeniu duszpasterstwa przewodników turystycznych, ich corocznych ogólnopolskich rekolekcjach, a także o fenomenie pieszego pielgrzymowania na Jasną Górę, podejmowanego każdego roku przez Polaków.

We wnioskach zwrócono uwagę na wiele niemoralnych zachowań, zwłaszcza z wykorzystywaniem kobiet i dzieci w tzw. turystyce seksualnej przy poparciu lokalnych władz i współudziale organizatorów wyjazdów. Wreszcie zwrócono uwagę na powszechne zjawisko migracji z powodów społecznych, ekonomicznych czy też religijnych, z którym Kościół musi się zmierzyć w imię troski o zachowanie godności każdej osoby ludzkiej.

Mówiąc o turystyce, nie sposób nie wspomnieć o charakterystycznej jej odmianie, jaką są piesze pielgrzymki. Skąd bierze się ich fenomen, szczególnie, że w coraz bardziej zlaicyzowanym świecie liczba pątników nie maleje, a wzrasta?

– Wielu pielgrzymów w różnych sanktuariach na świecie, zwłaszcza maryjnych, doświadcza duchowego nawrócenia, a czasem też i uzdrowienia. Wszyscy jesteśmy pielgrzymami do bram wieczności. W tym zmaganiu potrzebujemy umocnienia. Stąd też nie dziwi nas fakt, że zauważa się ożywienie ruchu pielgrzymkowego. U nas w Polsce powstaje coraz więcej ośrodków „duchowego pielgrzymowania”. Z różnych względów, często z powodu lęku przed utratą pracy, z powodu choroby czy braku kondycji fizycznej, tysiące ludzi łączy się duchowo w swoich świątyniach parafialnych z pieszymi pielgrzymami zdążającymi na Jasną Górę. Jest to zjawisko godne zauważenia i świadczy o wielkiej dojrzałości wierzących.

Zresztą my – Polacy jako pielgrzymi jesteśmy zauważani w wielu cudownych miejscach na wszystkich kontynentach świata.

Mówiąc o pielgrzymkach nie sposób nie spytać o drażliwą kwestię rozporządzenia ministra MSWiA dotyczącego dodatkowych szkoleń dla wolontariuszy pilnujących porządku podczas pielgrzymek. Czy przepis ten nie wpłynie negatywnie na liczbę organizowanych pielgrzymek oraz uczestniczących w nich pątników?

– W rozporządzeniu MSWiA z dnia 18 lipca 2008 r. w sprawie kierowania ruchem drogowym pojawiły się zapisy, które znacząco ograniczają lub nawet mogą sparaliżować ruch pątniczy w Polsce. Dokument zakłada obowiązkowe, płatne szkolenia dla osób odpowiedzialnych za utrzymanie porządku podczas pielgrzymek, a także procesji i konduktów pogrzebowych. Całość kosztów mieliby ponosić porządkowi, którzy dotychczas jako woluntariusze – amatorzy opiekowali się pielgrzymami.

Wobec powyższych danych rodzi się pytanie, czy nie jest to pierwszy krok ku zlikwidowaniu ruchu pielgrzymkowego w Polsce? Bo czemu służy wyciąganie pieniędzy od osób, które każdego roku całkowicie za darmo pracują na rzecz bliźnich? Sprawa ta zbulwersowała tym bardziej że wielu z nich posiada wieloletnie doświadczenie, wielu też było już szkolonych przez policję. Wojewódzkie ośrodki okazały jednak daleko idące zrozumienie, przeprowadzając w większości nieodpłatne szkolenia. Mam nadzieję, że prowadzone rozmowy Episkopatu z rządem przyniosą oczekiwane zmiany w rozporządzeniu, które dotychczas nie zostało odwołane.

Bp Edward Janiak, urodził się w 14 sierpnia 1952 r. w Malczycach. Święcenia kapłańskie otrzymał we Wrocławiu 19 maja 1979 r. Biskupem został mianowany 26 października 1996 r. Jest sufraganem wrocławskim oraz biskupem tytularnym Scilio. W KEP bp Janiak przewodniczy Radzie ds. Migracji Turystyki i Pielgrzymek, jest Delegatem ds. Imigracji, Delegatem ds. Pracowników Leśnictwa, Gospodarki Wodnej i Ochrony Środowiska oraz członkiem Komisji ds. Polonii i Polaków za Granicą. Jest też członkiem Międzynarodowej Komisji Katolickiej ds. Migracji, Krajowej Rady Caritas, kanonikiem Kapituły Archikatedralnej oraz doktorem teologii.