Homilia

Jaka jest różnica pomiędzy kazaniem a homilią?

Mówiąc prostymi słowami, homilia jest słowem Boga, natomiast kazanie jest słowem o Bogu. Można powiedzieć, że w kazaniu Bóg jest „przedmiotem” naszych rozważań, a w homilii Bóg jest „podmiotem”, a więc Osobą, która – poprzez kaznodzieję (homilistę) – do nas przemawia. Homilia jest integralną częścią liturgii Mszy św., dlatego kaznodzieja nie może po przeczytaniu Ewangelii zamknąć Ewangeliarza i wygłosić kazania na dowolny temat, niezwiązany z czytaniami. Tekst biblijny powinien zostać wyjaśniony, powinien „ożyć”. Im bardziej kaznodzieja dopuszcza Boga do głosu, tym bardziej to, co głosi, jest homilią, czyli słowem Bożym.

Wielu uznaje słowo „homilia” za nowocześniejsze niż „kazanie”. Tak naprawdę kazanie i homilia to dwie różne rzeczywistości.

Homilia z zasady skierowana jest do ludzi ochrzczonych, wierzących, a jej celem jest rozwój i pogłębienie życia duchowego słuchaczy.

Jak powinna zostać wygłoszona prawidłowa homilia?

Źródłem słowa homilia jest grecki czasownik homilein, który oznacza m.in. „być razem i rozmawiać ze sobą”. Został on użyty we fragmencie opowiadającym o uczniach idących do Emaus, gdzie czytamy: „Rozmawiali oni z sobą o tym wszystkim, co się wydarzyło. Gdy tak rozmawiali i rozprawiali ze sobą, sam Jezus przybliżył się i szedł z nimi” (Łk 32,14-15). Ten fragment pokazuje, że homilia powinna być jak żywa, zażyła rozmowa bliskich sobie osób.

Dobrze byłoby, gdyby kaznodzieja wygłaszał homilię w formie dialogu. Tego typu homilie nie są przeznaczone wyłącznie dla dzieci, ale również dla młodzieży czy dorosłych, także podczas niedzielnej Eucharystii. Może to być rozmowa dwóch kaznodziejów, gdzie jeden stawia pytania w imieniu słuchaczy, a drugi stara się na nie odpowiedzieć. Jeśli jednak homilia ma formę monologu, to powinna być wygłoszona w postawie dialogu. Będzie tak, gdy kaznodzieja uwzględni w swojej homilii rzeczywiste problemy i pytania swoich słuchaczy i odpowie na nie w świetle zbawczego przesłania tekstów biblijnych czytanych podczas Mszy św.

Z ks. dr. Adamem Kalbarczykiem,

rozmawiali:

Patryk A. Nachaczewski

Szymon Puchalski