Jak kształcić u dzieci system wartości?

„Gdy Bóg jest na pierwszym miejscu, wtedy wszystko jest na swoim miejscu”

Św. Augustyn

Psychologowie zajmujący się rolą wartości w życiu człowieka zwracają uwagę, że uporządkowany system wartości jest podstawą dojrzałości psychicznej. Jeżeli natomiast panuje w nim chaos, nie tylko brakuje człowiekowi poczucia sensu życia, ale ma też zaburzoną zdolność oceny faktów oraz problemy z podejmowaniem odpowiedzialnych decyzji. Chaos panujący w systemie wartości może prowadzić do nerwicy, depresji, a nawet samobójstwa. Dlatego rodzice ponoszą odpowiedzialność za wykształcenie w dzieciach uporządkowanego, spójnego systemu wartości.

Od strony definicji wartość to „idea lub przedmiot, której człowiek przypisuje ważną rolę w swoim życiu. Dążenie do nich wynika z wolnego wyboru człowieka (w odróżnieniu od potrzeb, które wpływają na zachowania człowieka niezależnie od jego woli)”.

Problem współczesnego rodzica polega na tym, że media promują sztuczne wartości, np. „jesteś tyle wart, ile marka, której używasz”, a także absolutyzują wartości podrzędne – np. stawiając na pierwszym miejscu seks, pieniądze, tolerancję. W rezultacie wśród młodego pokolenia coraz więcej jest osób psychicznie niedojrzałych, niezdolnych np. do wchodzenia w relację autentycznej miłości z drugą osobą.

Uporządkowany system wartości daje solidną podstawę umiejętności rozpoznawania czynów moralnie złych i dobrych, jest drogowskazem nadającym życiu znaczenie. Inspiruje konstruktywne zachowania.

Jakie wartości są zatem najważniejsze? Dobrze jest zastanowić się nad hierarchią przez siebie ułożoną, tak by móc przekazywać ją w jasny i uporządkowany sposób dzieciom. Punkt wyjściowy może stanowić poniższa lista: Bóg, miłość, godność osoby ludzkiej, szacunek dla siebie i innych, współczucie, szczodrość, mądrość, przebaczenie, wytrwałość, odpowiedzialność, odwaga, wdzięczność, motywacja, pogoda ducha, cierpliwość, punktualność, uprzejmość, posłuszeństwo, oszczędność, współpraca, równe traktowanie innych, lojalność, kreatywność...