Kości na diecie

Osiem mln Polaków, głównie kobiet, choruje na osteoporozę. Jest to choroba kości, charakteryzująca się systematycznym ubytkiem ich masy, przez co prowadzi do znacznego wzrostu ryzyka złamań. Według Światowej Organizacji Zdrowia, osteoporoza jest jednym z najważniejszych problemów zdrowotnych współczesnych społeczeństw. W 15 krajach Unii Europejskiej (przed poszerzeniem) bezpośrednie koszty leczenia pacjentów w pierwszym roku po złamaniu wynoszą 25 mld euro rocznie. W zapobieganiu chorobie duże znaczenie ma dostarczanie organizmowi odpowiednich ilości wapnia oraz właściwie dawkowany wysiłek fizyczny. Badacze amerykańscy dowiedli również, że u kobiet po menopauzie dobre efekty daje jedzenie obfitujących w potas pokarmów, np. bananów, pomidorów czy chociażby ziemniaków.

Osteoporoza jest często określana mianem "cichego złodzieja kości", ponieważ aż do momentu wystąpienia pierwszego złamania, po którym mogą szybko następować kolejne, nie ma żadnych objawów. Do 30-35 roku życia zwiększa się masa i mineralizacja szkieletu. Wtedy osiąga się masę szczytową kośćca. Potem następuje fizjologiczny proces jej zmniejszenia. Osteoporoza występuje wtedy, gdy proces ten postępuje zbyt szybko. U kobiet ma to najczęściej miejsce w okresie klimakterium, gdy wygasa praca jajników. Produkowane przez nie hormony płciowe są naturalną ochroną dla kośćca i pobudzają go do ciągłej odnowy. Ich brak nasila chorobę. Choć dotyka ona częściej kobiet, to zapada na nią też wielu mężczyzn. Wśród przyczyn występowania osteoporozy u mężczyzn wymienia się: przyjmowanie leków sterydowych, andropauzę występującą przed 65 rokiem życia, spożywanie alkoholu i palenie papierosów. Czynnikiem ryzyka może być też bardzo niska waga, siedzący tryb życia oraz choroby związane z niskim poziomem testosteronu.

Mnóstwo pyszności dla zdrowych kości

Do tej pory nie ma w pełni skutecznego leku na osteoporozę, mimo że medycyna potrafi ją zatrzymać lub chociaż spowolnić. Dlatego tak ważna jest świadomość społeczna i profilaktyka. Aby zapobiec osteoporozie, należy uprawiać sporty stanowiące obciążenie dla kośćca, np. ćwiczyć w siłowni oraz dostarczać organizmowi wapnia (dzienna zalecana dawka to 1500 mg, co odpowiada mniej więcej litrowi mleka). Prof. Deborah Sellmeyer z University of California w San Francisco postanowiła zbadać wpływ potasu - pierwiastka, który obok sodu odgrywa szczególną wagę w gospodarce wodno-elektrolitowej organizmu. U kobiet po menopauzie spożycie nadmiaru soli kuchennej przyspiesza wydalanie z moczem substancji mineralnych (głównie wapnia) z kości. Efekt ten nie występuje u mężczyzn ani młodszych kobiet. Podczas badań 60 zdrowych kobiet po menopauzie było na diecie niskosodowej (dwa gramy dziennie) przez trzy tygodnie. W tym czasie mierzono u nich poziom wydalanego wapnia oraz białka NTX (charakterystycznego dla kości). Podwyższony poziom NTX wiąże się z większym ryzykiem złamań. Po trzech tygodniach uczestniczki badań przeszły na dietę wysokosolną (9 gramów na dobę). Połowie podano preparat zawierający cytrynian potasu, pozostałym - obojętny środek. Po czterech tygodniach porównano wyniki pomiarów wydalania wapnia i białka NTX. Okazało się, że w grupie kobiet na diecie wysokosodowej bez dodatku potasu utrata wapnia wzrosła o 33 procent, natomiast wśród kobiet otrzymujących potas - spadła o cztery procent. Także utrata białka NTX, świadcząca o zaniku kości, była trzykrotnie mniejsza po podaniu potasu niż bez niego. Podawana profilaktycznie w czasie badań dawka potasu wyniosła 3,5 grama - co odpowiada dziesięciu bananom. Oprócz wspomnianych wcześniej ziemniaków, bananów i pomidorów bogate w potas są również między innymi melony, szpinak, truskawki i cytrusy. Zdaniem specjalistów, większe spożycie zawierających dużo potasu warzyw i owoców jest korzystne zwłaszcza w przypadku diety obfitującej w sól.