Konkordat

Każda dwustronna umowa międzynarodowa, w tym także Konkordat, pociąga za sobą pewne skutki prawne w postaci wzajemnych zobowiązań i uprawnień. Można tu wskazać na zobowiązania w porządku międzynarodowym i zobowiązania w porządku wewnętrznym każdej ze stron. Konkordat polski, jak i inne tego typu, pod względem przedmiotowym ma układ asymetryczny w tym sensie, że zawarte w nim gwarancje wolności religijnej w większej mierze rodzą skutki w porządku prawnym państwa będącego stroną umowy konkordatowej niż w porządku prawa kanonicznego. Na mocy Konkordatu państwo zobowiązuje się do poszanowania wolności swoich obywateli, którzy jednocześnie są członkami Kościoła, będącego drugą stroną tej umowy.

Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską został podpisany 28 lipca 1993 r., ratyfikowany 23 lutego 1998 r.; wymiana dokumentów ratyfikacyjnych nastąpiła 25 marca 1998 r., a zaczął obowiązywać od 25 kwietnia 1998 r.

Z chwilą dopełnienia aktu uroczystej wymiany not ratyfikacyjnych dotyczących zawarcia Konkordatu w płaszczyźnie prawa międzynarodowego powstały konkretne zobowiązania Stolicy Apostolskiej i państwa polskiego do wykonania zawartej umowy. Zobowiązania te obejmują usunięcie przeszkód stojących na drodze do stosowania norm międzynarodowych w porządku wewnętrznym, a także do dostosowania obowiązującego systemu prawa do zobowiązań wpisanych do umowy międzynarodowej. W związku z tym, po wejściu w życie umowy konkordatowej, państwo nie może usprawiedliwiać się niezgodnością norm konkordatowych z prawem krajowym. Konkordat bowiem przewyższa prawo krajowe.

Każde jednak państwo samodzielnie rozstrzyga kwestie dotyczące rangi, jaką mają normy prawa międzynarodowego w systemie prawa krajowego, jak również trybu, w jakim ma następować inkorporacja, adopcja czy obowiązywanie z mocy własnej norm międzynarodowych. Istotne zasady w tej kwestii powinna zawierać ustawa zasadnicza danego kraju. Konstytucja RP z 1997 r. określiła zasady dotyczące stosunku między prawem międzynarodowym a prawem krajowym. W związku z tym następstwa, jakie wynikają z wejścia w życie naszego Konkordatu, określają zasady konstytucyjne dotyczące relacji umów międzynarodowych, ratyfikowanych za zgodą Parlamentu.

W Konstytucji RP znajdujemy następującą deklarację: "Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego". Przepis ten ustala zasadę generalną przychylności polskiego porządku prawnego wobec norm prawa międzynarodowego. Dostrzegamy tu domniemanie pośredniej inkorporacji wszystkich norm prawa międzynarodowego do krajowego porządku prawnego, w tym także norm prawa konkordatowego. Konkordat więc, jak każda umowa międzynarodowa, jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej.