Razem przeciw przemocy

5 października rozpoczęła się kampania „Dzieciństwo bez Przemocy”, w którą Kościół włącza się po raz trzeci. Dzięki Fundacji Świętego Józefa pierwszy raz z przekonaniem, bo opracowaliście nowe materiały. Czy wobec powszechności przemocy kampanie jednego podmiotu byłyby dziś skuteczne?

– Kampania jest dziełem bardzo wielu podmiotów, choć za organizację odpowiadają Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę i Krajowa Koalicja na rzecz Dzieci. Na całe przedsięwzięcie złożyło się w 2025 roku niemal 9 tys. inicjatyw różnych instytucji i organizacji pozarządowych. Na co dzień w wielu kwestiach nie jest im po drodze, ale łączą się, gdy chodzi o dobro i bezpieczeństwo dzieci. Dla Fundacji Świętego Józefa, która współpracowała przy tej kampanii z Biurem Delegata KEP ds. Ochrony Dzieci i Młodzieży, to oczywiste, że wspólny sprzeciw wobec przemocy jest sprawą, która zawiesza spory światopoglądowe.

Zmiana społeczna tego typu, wiążąca się z przełamywaniem stereotypów, tradycyjnych uprzedzeń wobec wtrącania się w „prywatne sprawy”, to proces długofalowy. Dlatego nawet szeroko zakrojona kampania, która trwa w kraju półtora miesiąca, to nie wszystko. Ale kampanie społeczne są medialne. Sprawiają, że o przemocy stosowanej wobec dzieci mówi się publicznie, dzięki czemu powstaje szansa na zmianę świadomości zbiorowej. Trzeba jednak pamiętać o tym, że przemoc wobec dzieci, choćby jako „metoda” wychowania, jest dziedzictwem głęboko zakorzenionym, a opór przed myśleniem w innych kategoriach wciąż jest mocny. Chociaż kruszeje! Powoli, lecz konsekwentnie.

Udostępniacie materiały na trzy tematy. Za najważniejszy uważam ten o przemocy, bo nadal dobro instytucji wygrywa z dobrem konkretnego dziecka. Czy to instytucja Kościoła, czy „Kościoła domowego”, czyli rodziny, klerykalizm nakazywał bronić jej bez względu na cierpienie dzieci. Czym jest projekt „Bezpieczni”?

– Nie mogę się do końca z tym zgodzić. Napięcie między dobrem instytucji a dobrem dziecka nadal istnieje. Daje o sobie znać – nieraz boleśnie, wywołując rozczarowania – zwłaszcza wtedy, kiedy podejmowane w Kościele decyzje idą w inną stronę niż publicznie deklarowana troska o dobro każdego dziecka. Jednak w tym samym Kościele jest już blisko pół tysiąca osób, które w systemie ochrony ciężko pracują nad tworzeniem procedur i środowisk zapewniających dzieciom bezpieczeństwo. Dla nich dobro konkretnej osoby skrzywdzonej jest dobrem naczelnym i niepodważalnym.

Projekt „Bezpieczni” był przygotowany wcześniej, pod kątem prewencji przemocy seksualnej nie tylko w Kościele. Uznaliśmy, że trzeba o nim wciąż przypominać, bo jest praktycznym narzędziem wspierającym wysiłek nauczycieli i wychowawców, ale też rodziców w domu, którzy razem starają się stworzyć dzieciom i młodzieży przestrzeń nauki wyznaczania i ochrony swoich granic, rozpoznawania sygnałów przemocy i skutecznego reagowania, gdy dzieje się coś niepokojącego. Są tu scenariusze katechez, podcasty dla nauczycieli i zapisy webinarów dostępne na stronie katecheza.fsj.org.pl.

System ochrony dotyczy instytucji Kościoła. Przemoc w rodzinie pozostaje tabu, bo skoro bronimy instytucji rodziny, to prawda o przemocy jej szkodzi. Mamy tu konflikt interesu instytucji i dziecka, które jest bezbronne. Są także tematy: „Wiara bez przymusu. Jak pomagać dziecku odkrywać Boga” i „Dzieciństwo bez przemocy religijnej”.

– E-book Wiara bez przymusu to efekt współpracy z ekspertami, którzy dzielą się swoją wiedzą i doświadczeniem towarzyszenia dziecku w nauce modlitwy, odkrywaniu sakramentów, ale też w chwilach młodzieńczego buntu i sprzeciwu wobec Kościoła. Mam nadzieję, że rodzice znajdą tu pomoc w chwilach bezradności. Wszystkie zgromadzone tu artykuły składają się na opowieść o wierze, która jest piękna, o Bogu, który do niczego nie zmusza, oraz o odwadze zadawania trudnych pytań.

Pod hasłem „Dzieciństwo bez przemocy religijnej” kryje się cykl podcastów, które nasza Fundacja realizuje we współpracy z Fundacją Służąc Życiu. Marcin Jakimowicz stawia swoim rozmówcom pytania o dojrzałą duchowość, o mądre wprowadzanie najmłodszych w życie Kościoła i o rany, jakie zostawia w człowieku religijność pojmowana jako przymus, a nie akt wolności. Materiały są na stronie fsj.org.pl.

Kampania kończy się 19 listopada. W tym dniu ważne budynki publiczne, w tym katedry, mają być podświetlone na czerwono jako znak sprzeciwu wobec przemocy.

Magdalena Bogdan
Prezes zarządu Fundacji Świętego Józefa KEP; psychoterapeutka i psycholog. Od lat pracuje z dorosłymi zmagającymi się z problemami natury psychicznej, a szczególne miejsce w jej praktyce zajmuje praca z ludźmi, którzy doświadczyli cierpienia związanego z przemocą, traumami oraz zaniedbaniami. Dotychczas pełniła funkcję delegatki ds. ochrony małoletnich w zakonie dominikanów.