Logo Przewdonik Katolicki

Kim jest uchodźca?

Natalia Budzyńska
fot. Tomasz Biłka OP/NIELEGALNY/(Chrystus u słupa/mezzotinta/28x30,7cm/2021

Otóż uchodźca nie musi uciekać przed wojną. Może uciekać przed jakimkolwiek zagrożeniem: życia lub zdrowia. Przed prześladowaniem. I przed ubóstwem. Przed biedą i przed życiem w terrorze.

Myślę, ale tylko przez chwilę, o pewnym człowieku, który był oburzony na to, że ulotki dotyczące uchodźców na polsko-białoruskiej granicy ilustrowane są grafikami przedstawiającymi Świętą Rodzinę. Ten człowiek, mniej lub bardziej uczestniczący we Mszy św., w każdym razie identyfikujący się z katolicyzmem, twierdził różne rzeczy, powtarzając argumenty rządowej telewizji: że to wojna Łukaszenki, a wszyscy chcący pomagać ludziom na granicy tylko go wspierają; że w związku z tym jesteśmy „pożytecznymi idiotami” (to moje „ulubione” określenie, już nigdy nie pozbędzie się tego konkretnego kontekstu). Ale najbardziej ten człowiek zezłościł się na tę grafikę, bo według niego Święta Rodzina nie uciekała przed żadną wojną, więc uchodźcami nigdy nie była.
Otóż uchodźca nie musi uciekać przed wojną. Może uciekać przed jakimkolwiek zagrożeniem: życia lub zdrowia. Przed prześladowaniem. I przed ubóstwem. Przed biedą i przed życiem w terrorze. Maryja z Józefem zabrali małego Jezusa i uciekli do Egiptu. Bali się o życie swojego dziecka, bo groziła mu śmierć z ręki Heroda. Herod kazał zamordować wszystkich małych chłopców, pamiętamy rzeź niewiniątek? Tak, Święta Rodzina jak najbardziej może być symbolem wszystkich uchodźców, wszystkich rodzin, które uciekając przed zagrożeniem, pozostawia swój dom i nie bacząc na trudy i niebezpieczeństwa, wędruje tam, gdzie odnajdzie spokojne życie.
Pisaliśmy w „Przewodniku Katolickim” o ikonach współczesnego artysty ukraińskiego pochodzenia Borysa Fiodorowicza. Pokazywaliśmy jego obrazy, które łączą tradycję ikony ze współczesnymi problemami. U wielu to zderzenie wywoływało kontrowersje. Ale przemawiało. Wśród jego obrazów są i takie, które odnoszą się do sytuacji migrantów i tego, jak ich postrzega świat. Jeśli zamiast anonimowego człowieka w samochodzie przykrytym plandeką w kierunku Unii Europejskiej jedzie Matka Boska z Dzieciątkiem, to może jest szansa, że ktoś spojrzy na uchodźcę inaczej? Na jednym z profili internetowych zestawiono ten obraz z autentycznym zdjęciem wywożonej na granicę kobiety z dzieckiem.
Ostatnio artyści tworzą nowe grafiki, jeszcze bardziej aktualne, bardzo czytelne, bo nic tak nie trafia do człowieka w dobie panowania kultury obrazkowej jak grafika. Robert Manowski jest autorem jednej z najczęściej wykorzystywanych: „Zmarznięta Madonna” zawinięta jest w złotą folię NRC. Stała się ona „patronką granicy wschodniej”. Dominikanin Tomasz Biłka stworzył przejmujący obraz cierpiącego Chrystusa przy słupie granicznym. „Nielegalny Chrystus u słupa”.
Artystyczne komentarze przemawiają do naszej wiary. Tylko czy w ogóle ją mamy, jeśli tak trudno nam zobaczyć w cierpiących w przygranicznych lasach Jezusa?

Komentarze

Zostaw wiadomość

Komentarze - Facebook

Ta strona używa cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki