Dyspensę

Co to jest dyspensa?

– Dyspensa jest rozluźnieniem prawa czysto kościelnego w poszczególnym przypadku – taką definicję podaje kanon 85 Kodeksu Prawa Kanonicznego. Trzeba zatem podkreślić, że dyspensa jest zawsze jednorazowym zwolnieniem z przestrzegania konkretnego przykazania kościelnego, i tylko kościelnego, albowiem od przykazań Bożych nikt nie może dyspensować. Dyspensa może być udzielona tylko w pewnych okolicznościach i dla konkretnej osoby lub konkretnej grupy osób.

Od jakich przykazań kościelnych można otrzymać dyspensę?

– Najczęściej jest udzielana dyspensa od obowiązku powstrzymania się od spożywania potraw mięsnych i od zabawy w piątki. Biskup udziela też różnego rodzaju dyspens związanych z zawieraniem małżeństw. Może to być np. dyspensa od przeszkody różnej religii, od przeszkody pokrewieństwa, od przeszkody wieku czy od obowiązku głoszenia zapowiedzi przedślubnych.

Kto może udzielać dyspens?

– Wspomniany już kanon dopowiada, że dyspensa może być udzielona przez tych, którzy posiadają władzę wykonawczą w granicach ich kompetencji, a także przez tych, którym wyraźnie lub pośrednio przysługuje władza dyspensowania bądź mocą samego prawa, bądź mocą zgodnej z prawem delegacji. W praktyce taką władzę posiada biskup na terenie swojej diecezji, a proboszcz na terenie swojej parafii.

Czy zatem władza dyspensowania ograniczona jest terytorialnie?

– Tak. Może się więc zdarzyć taka sytuacja, że przyjęcie, organizowane w piątek, odbywa się na terenie innej parafii niż ta, w której mieszkam. W takiej sytuacji o dyspensę powinienem prosić księdza proboszcza parafii, na terenie której jest przyjęcie.

Dodam jeszcze, że np. w archidiecezji poznańskiej dyspensy od obowiązku powstrzymania się od spożywania potraw mięsnych i od zabawy w piątki udzielić może także spowiednik podczas sprawowania sakramentu pokuty. Może jej udzielić nie tylko dla penitenta, ale także dla pewnej grupy osób, w imieniu której penitent prosi.

Rozmawiali:

Szymon Puchalski

Patryk A. Nachaczewski