Matka Boża Pocieszenia - Cudowna Szamotuł Pani

Od ponad 300 lat sanktuarium maryjne w Szamotułach słynie z Cudownego Obrazu Matki Bożej Pocieszenia. Król Polski Jan Kazimierz okazał również swoją cześć Matce Bożej Szamotulskiej. Do dzisiaj w kolegiacie wisi wieczna lampa z poł. XVII w. - dar króla Jana Kazimierza przekazany z wdzięczności za otrzymane łaski. Dnia 20 września 1970 r. odbyła się koronacja Cudownego Obrazu Matki Bożej Pocieszenia. Uroczystość religijna zgromadziła rzesze wiernych, zapisując się na zawsze w sercach tych, którzy w niej uczestniczyli.

Kolegiata szamotulska pw. Matki Bożej Pocieszenia i św. Stanisława Biskupa jest najstarszym i najcenniejszym zabytkiem Szamotuł. Budowla z XV w. stanowi jeden z nielicznych skarbów architektury gotyckiej w Wielkopolsce. W latach 1298-1423 w miejscu obecnej kolegiaty stał drewniany kościół. W 1423 r. przystąpiono do budowy świątyni murowanej, a starania w tej sprawie poczynili właściciele Szamotuł Dobrogost i Wincenty, wywodzący się z rodu Świdrów-Szamotulskich. Budowę ukończono po dziewięciu latach.

W 1542 r. kościół na mocy przywileju erekcyjnego biskupa poznańskiego Sebastiana Branickiego został podniesiony do godności kolegiaty. Świątynię po przejściu Łukasza III Górki na luteranizm i za aprobatą Jana Szamotulskiego oddano w 1569 r. protestantom, a w 1573 r. braciom czeskim. Dopiero w 1594 r. skarbnik koronny Jakub Rokossowski przywrócił świątynię katolikom. W roku 1666 powstało tu sanktuarium maryjne. Natomiast w latach okupacji hitlerowskiej kościół był nieczynny - zamieniono go na magazyn. Po wojnie ograbioną przez okupanta świątynię wyremontowano, przywracając jej charakter gotycki.

Obraz Pani Szamotuł

W ołtarzu barokowym, wykonanym w 1701 r. przez franciszkańskiego mistrza Antoniego Swacha, znajduje się obraz Matki Bożej Pocieszenia. Ten bezcenny skarb świątyni pędzla nieznanego malarza należy do typu ruskich ikon z I poł. XVII w. Obraz jest niewielki 26 x 32,5?cm, namalowany na drewnie. Ikona przedstawia wizerunek Matki Bożej Kazańskiej, przedstawiając Bogurodzicę o dużych, przepełnionych smutkiem oczach i poważnym wyrazie twarzy. To właśnie do Niej - Najlepszej Matki - od wieków przychodzą mieszkańcy Szamotuł i okolic, by powierzyć Jej swoje troski.

Niezwykła historia ikony

Właścicielem obrazu był kniaź ruski, który wraz z żoną przebywał w niewoli na dworze Jana Kazimierza. Kiedy ówczesny dzierżawca szamotulski, Aleksander Wolf, gościł na dworze królewskim, zauważył, jak pewien "Moskwicin z wielkim poszanowaniem obraz przy sobie nosił". Starosta Wolf postanowił kupić od kniazia obraz, lecz ten odpowiedział: "Takie mam do tego obrazu nabożeństwo, że za żadną cenę go nie odstąpię". I nie odstąpił. Dopiero po śmierci kniazia starosta otrzymał obraz od jego żony. Obraz umieścił na zamku w kaplicy. 24 kwietnia 1665 r. wchodząc do kaplicy, spostrzegł połyskujące łzy Matki Bożej. Specjalnie powołana komisja biskupia stwierdziła, że ślady łez, pozostające jeszcze wówczas na obrazie, wywołane zostały w sposób cudowny. Ikonę przeniesiono do skarbca kolegiaty. Zamknięta w nim Pani Szamotuł dała jednak o sobie znać. Cuda i dobrodziejstwa, które pojawiały się w Szamotułach i okolicy, ściągały do niej przejętych łaskami ludzi. Druga komisja biskupia orzekła, że obraz, jako cudowny, należy wynieść do czci publicznej. W dzień Świętej Trójcy w 1666 r. Cudowny Obraz Matki Bożej wniesiono do świątyni, przy udziale duchowieństwa i ok. 11 tysięcy wiernych. Wkrótce zaczęły przybywać pielgrzymki, wierni wieszali na ołtarzu wota. Wówczas król Jan Kazimierz ofiarował dla Matki Bożej Szamotulskiej srebrno-złotą sukienkę, przyozdobioną drogimi kamieniami.

Należy jeszcze odsłonić jedną z kart niezwykłej historii ikony. W czasach okupacji hitlerowskiej gestapowcy wtargnęli do świątyni, rabując drogocenne przedmioty kultu. Tylko dzięki odwadze kościelnego - Henryka Ciężkiego - cudowny obraz ocalał.

Koronacja Cudownego Obrazu Matki Bożej Pocieszenia

Dekret zezwalający na koronację obrazu Matki Bożej Pocieszenia w Szamotułach wydał Ojciec Święty Paweł VI dnia 3 grudnia 1969 r. Koronacji 20 września 1970 roku dokonali: kard. Stefan Wyszyński wraz z abp. Antonim Baraniakiem i bp. Edmundem Nowickim w otoczeniu hierarchów z Gorzowa, Płocka, Gniezna i Poznania. Hołd Szamotuł Pani, poprzez udział w akcie koronacyjnym, oddało kilkuset kapłanów oraz około siedemdziesięciotysięczna rzesza wiernych.

Na zakończenie Mszy św. pontyfikalnej, celebrowanej przez abp. Baraniaka, Prymas Polski kard. Wyszyński wygłosił kazanie zawierające trzy podtytuły: "Znaki zwycięstwa Maryi", "Tych Dwoje: Jezus i Maryja - wzorem dla każdego człowieka" oraz "Światu potrzeba serca!". W pierwszym z nich wspomniał historię cudownego obrazu, nawiązując do czasów za panowania króla Jana Kazimierza. W następnym podtytule Prymas przedstawił "Tych Dwoje" Jezusa Chrystusa i Jego Matkę jako wzór pełni człowieczeństwa, mówiąc m.in.: "Musi więc być wzór dla dwojga: dla świata męskiego i świata kobiecego. Wzór nierozłączny, jednoczący (...). - Tych Dwoje w Kościele Bożym to Jezus Chrystus, Bóg Żywy, ożywiający, uświęcający i jednoczący rodzaj ludzki, i obecna przy Nim Święta Boża Rodzicielka". Prymas Wyszyński przestrzegł: "Biada mężczyźnie o wspaniałym umyśle i potężnej woli, gdyby nie miał serca!". Nawiązując do historii, Prymas potwierdził wypowiedziane wcześniej słowa, podając przykład: "Pamiętamy przecież polityków, wodzów i strategów, którzy wiedzieli, czego chcą, kierowali się potężną wolą w wykonywaniu swych zamiarów, ale brakło im serca - dlatego pokryli świat trupami, morzem krwi, czerepami stalowych monstrów wojennych! Brakło im serca! A wiecie, że gdy brak serca, to i rozum, i wola wadliwie działają". W ostatniej części kazania Prymas Wyszyński podkreślił, że świat kobiecy przeżywa ogromną ewolucję i coraz więcej jest kobiet z dyplomami akademickimi "oddających kulturze światowej wielką przysługę, dzięki właściwościom duszy kobiecej, jakimi są: subtelność, wnikliwość, sumienność". "Ale człowiekowi współczesnemu potrzeba przede wszystkim serca!" - podkreślił Prymas Polski, dodając: "Najbardziej udyplomowana matka bez serca nie potrafi wychować dzieci, nie spełni swych zadań rodzinnych. Młodemu pokoleniu, przyszłości Narodu, potrzebne jest serce matki!".