Zrozumieć historię

Pierwsze informacje na ten temat pojawiły się w maju we włoskim dzienniku "Il Messagero". W artykule pod tytułem: "Papież opowiada o Hitlerze i Stalinie" dziennik twierdził, że książka jest już napisana, a Ojciec Święty wspomina w niej czasy totalitaryzmów, w których przyszło mu żyć. W październiku Joaquin Navarro-Valls potwierdził te informacje, ujawniając przy okazji kilka fragmentów tej najnowszej publikacji.

Papieskie książki

Jan Paweł II to pierwszy Papież, który pisze "prywatne" książki dla wszystkich. Każdy pewnie pamięta "polowanie" w księgarniach na pierwszą wydaną książkę Ojca Świętego: "Przekroczyć próg nadziei" w 1994 roku. Składały się na nią pisemne odpowiedzi Ojca Świętego na pytania włoskiego pisarza i katolickiego publicysty Vittorio Messoriego. Przystępna forma pytań i odpowiedzi, bezpośredni język, jakim Jan Paweł II mówił, i ciekawa tematyka dotykająca wielu problemów współczesnego człowieka sprawiły, że książka cieszyła się dużą popularnością nawet wśród osób niewierzących. Mówi coś o tym sam nakład - ponad 20 mln sprzedanych egzemplarzy w 32 językach świata. Dwa lata później, z okazji 50. rocznicy swoich święceń kapłańskich Papież wydał kolejną książkę - "Dar i tajemnica". Podzielił się w niej refleksjami na temat istoty powołania, wspominając przy okazji osoby, które wywarły na niego wpływ w tym okresie i później, gdy realizował swoje powołanie. W pewnym sensie kontynuacją "Daru i tajemnicy" jest ostatnia książka Jana Pawła II, w której opowiada on o latach, gdy był biskupem Krakowa. Ojciec Święty napisał "Wstańcie, chodźmy", chcąc uczcić swoje 84 urodziny. To piękna lektura, która może być niezwykłą pomocą dla każdego biskupa, dodającą odwagi i otuchy w tym trudnym posługiwaniu. Ale Papież jest też przecież poetą i choć wydawało się, że z poezją pożegnał się w momencie założenia tiary, to okazało się, że nie tak do końca. Dlatego wielką sensację wywołała wiadomość, że napisał poemat "Tryptyk rzymski" (2003 r.). To jedyna jego poezja niepodpisana jako Karol Wojtyła, a Jan Paweł II.

Tymczasem okazuje się, że ostatnio co roku otrzymujemy nową książkę - wiosną 2005 r. włoskie wydawnictwo Rizzoli z Mediolanu wyda "Pamięć i tożsamość", która w formie przypominać będzie "Przekroczyć próg nadziei". Wywiad-rzeka liczy sobie około 200 stron, a dochód uzyskany z praw autorskich zostanie, jak zwykle, przekazany na cele charytatywne.

Kto i kiedy wyda ją w Polsce - nie wiadomo. Polaków interesować będzie na pewno to, że książka powstała na podstawie rozmów, jakie z Papieżem przeprowadzili 11 lat temu ks. prof. Józef Tischner i profesor filozofii z wiedeńskiego Instytutu Nauk o Człowieku Krzysztof Michalski.

Totalitaryzmy

Rozmowy, które dwaj intelektualiści prowadzili z Ojcem Świętym, miały dotyczyć filozoficznego rozliczenia się z totalitaryzmami, które dotknęły Polskę, a od których została ona jednak uwolniona. Po latach zapis rozmów stał się podstawą do rozszerzenia refleksji na temat współczesnej rzeczywistości. W upublicznionych fragmentach książki Papież pisze: "Dane mi było doświadczyć osobiście rzeczywistości "ideologii zła". To jest coś, czego nie da się zatrzeć w pamięci". Ale "Pamięć i tożsamość" dotyczy nie tylko wspomnień z okresu hitleryzmu i stalinizmu. To tylko autobiograficzne preteksty do filozoficznych i teologicznych rozważań na temat roli zła w Boskich planach. Ojciec Święty nie patrzy na historię negatywnie i dlatego ta książka nie jest pesymistyczna - co podkreślał we Frankfurcie na konferencji prasowej rzecznik Watykanu. Papież umieszcza dzieje ludzkości w Boskim dziele zbawienia, analizuje historię w świetle Pisma Świętego. "Może być, że w niektórych sytuacjach zło może okazać się jako coś korzystnego, bo stwarza okazję do powstawania dobra" - pisze Jan Paweł II. Rozważania Ojca Świętego na temat sensu zła w historii ludzkości i ostatecznego zwycięstwa dobra może wielu ludziom dać nadzieję szczególnie w czasach dzisiejszych zagrożeń i lęków. Czyżby Jan Paweł II chciał nam w ten sposób powiedzieć za Chrystusem: "Odwagi! Nie bój się mała trzódko!"?