Władza rozgrzeszania

Prawo kościelne stanowi w sposób jednoznaczny, że: Szafarzem sakramentu pokuty jest tylko kapłan (kan. 965 KPK). Znaczy to, że jedynie kapłan może przyjąć wyznanie grzechów od penitenta, określić konieczne zadośćuczynienie i udzielić sakramentalnego rozgrzeszenia. Termin "kapłan" odnosi się zarówno do biskupa, jak i do prezbitera, a więc jedynie oni, a nie diakoni czy wierni świeccy posiadają władzę spowiadania i rozgrzeszania.

Kościół spełnia sakramentalną posługę pokuty przez biskupów i prezbiterów, którzy, głosząc Słowo Boże, wzywają wierzących do nawrócenia, a także udzielają im odpuszczenia grzechów w imię Chrystusa i mocą Ducha Świętego. Szafarz sakramentu pokuty, zwany spowiednikiem, działa in persona Christi. Tak więc, sam Chrystus jest tym, który przez osobę spowiednika jest uobecniony i za jego pośrednictwem dokonuje tajemnicy odpuszczenia grzechów.

Prezbiterzy wykonują tę posługę, działając w łączności z biskupem, uczestnicząc w jego władzy i urzędzie, mając świadomość, że właśnie on czuwa nad należytym i owocnym rozdawnictwem sakramentów, w tym sakramentu pokuty. Chrystus powierzył posługę jednania swoim apostołom, od których przejęli ją biskupi jako ich następcy oraz prezbiterzy, współpracownicy biskupów. Na mocy sakramentu święceń biskupi, jak i prezbiterzy, otrzymują władzę odpuszczania wszystkich grzechów "w imię Ojca i Syna i Ducha Świętego"(por. KKK nr 1461).

Prócz święceń kapłańskich do ważnego odpuszczania grzechów Prawodawca kościelny wymaga, by szafarz miał upoważnienie do spowiadania wiernych, którym udziela rozgrzeszenia (por. kan. 966 § 1 KPK). Upoważnienie to może kapłan uzyskać w dwojaki sposób, albo na mocy samego prawa, albo udzielenia dokonanego przez kompetentną władzę (por. kan. 966 § 2 KPK).

Z mocy samego prawa upoważnienie do spowiadania wiernych na całym świecie posiadają: papież, kardynałowie i biskupi. Ci ostatni nie mogą godziwie korzystać z tej możliwości wówczas, gdy w konkretnym przypadku sprzeciwiłby się temu miejscowy biskup diecezjalny (por. kan. 967 § 1 KPK).

Na własnym terytorium upoważnienie z mocy samego prawa przysługuje: ordynariuszowi miejsca, kanonikowi penitencjarzowi, proboszczowi i tym, którzy go zastępują. Upoważnienie to związane jest z pełnionym urzędem. Z tej samej racji upoważnienie posiadają przełożeni w instytutach zakonnych i stowarzyszeniach życia apostolskiego, kleryckich i na prawie papieskim, w odniesieniu do własnych podwładnych oraz tych, którzy zamieszkują w danym domu (por. kan. 968 KPK). Z identycznego upoważnienia korzystają także rektorzy seminariów w odniesieniu do ich mieszkańców, chociaż z innych względów nie powinni być oni spowiednikami powierzonych swojej pieczy alumnów (por. kan. 262 i 985 KPK). Również takim samym upoważnieniem cieszą się kapelani w odniesieniu do wiernych powierzonych ich pasterskiej trosce (por. kan. 566 KPK).

Samo prawo daje także upoważnienie do ważnego i godziwego spowiadania i rozgrzeszania każdemu kapłanowi, który pełni tę posługę wobec jakichkolwiek penitentów znajdujących się w niebezpieczeństwie śmierci z wszystkich cenzur i grzechów (por. kan. 976 KPK).

Utrata upoważnienia na mocy prawa dokonuje się na skutek utraty urzędu, ekskardynację lub przez utratę stałego miejsca zamieszkania (por. kan. 975 KPK).