Sakrament pokuty - żal za grzechy i spowiedź św.

Sakrament pokuty niesie z sobą przede wszystkim nawrócenie się do Boga całym sercem. To wewnętrzne nawrócenie serca, które zawiera żal za grzechy i postanowienie poprawy - nowego życia, wyraża się przez wyznanie grzechów wobec Kościoła reprezentowanego przez kapłana, przez należyte zadośćuczynienie i poprawę życia. Bóg udziela odpuszczenia grzechów za pośrednictwem Kościoła, który działa przez posługę spowiadającego kapłana.

Wśród elementów składających się na właściwie i owocnie przeżyty sakrament pojednania należy wymienić: żal za grzechy, spowiedź, zadośćuczynienie i rozgrzeszenie.

Żal za grzechy, jak określił Sobór Trydencki, cytowany w aktualnym wprowadzeniu teologicznym i pastoralnym do sakramentu pokuty, to: ból duszy i obrzydzenie sobie popełnionego grzechu z postanowieniem niegrzeszenia na przyszłość. Aby wejść do Królestwa Chrystusa niezbędna jest tzw. metanoja, czyli wewnętrzna przemiana całego człowieka, dzięki której zacznie on właściwie myśleć, sądzić i układać swoje życie, przeniknięty tą świadomością i miłością Boga, które w Jego Synu zostały ostatecznie objawione oraz w pełni udzielone nam.

Rzeczywista prawdziwość i szczerość pokuty zależy od skruchy serca. Samo nawrócenie powinno dotknąć wnętrza człowieka, aby go oświecić i bardziej upodobnić do Chrystusa.

Rozróżniamy tzw. żal doskonały i żal niedoskonały. Gdy wypływa on z miłości do Boga miłowanego ponad wszystko, jest nazywany żalem doskonałym lub żalem z miłości. Odpuszcza on grzechy powszednie, a także przynosi przebaczenie grzechów śmiertelnych, jeśli zawiera mocne postanowienie przystąpienia do spowiedzi sakramentalnej, gdy tylko będzie to możliwe (por. KKK nr 1452). Żal niedoskonały - dar Boga, poruszenie Ducha Świętego - rodzi się z rozważenia brzydoty grzechu lub lęku przed potępieniem wiecznym i innymi karami, które grożą grzesznikowi. Takie poruszenie sumienia może zapoczątkować wewnętrzną ewolucję, która pod działaniem łaski może zakończyć się rozgrzeszeniem sakramentalnym. Żal ten nie przynosi przebaczenia grzechów ciężkich, ale przygotowuje do niego w sakramencie pokuty (por. KKK nr 1453). Do przyjęcia sakramentu pokuty należy się przygotować przez właściwie przeprowadzony rachunek sumienia. Warto to czynić w świetle słowa Bożego, korzystając przede wszystkim z Ewangelii i Listów Apostolskich, np. Kazania na Górze i pouczeń apostolskich.

Po skrupulatnym poznaniu siebie wobec Boga i żalu za grzechy następuje wyznanie grzechów. To wewnętrzne badanie serca i zewnętrzne oskarżenie powinno odbywać się w świetle Bożego miłosierdzia. Sama spowiedź wymaga od penitenta woli otwarcia swojego serca przed kapłanem, a od spowiednika natomiast, duchowej umiejętności sądzenia. Dzięki niej, działając w imieniu Chrystusa, na podstawie władzy kluczy odpuszcza lub zatrzymuje grzechy. Wyznanie grzechów wobec kapłana stanowi istotną część sakramentu pokuty. Penitenci powinni przede wszystkim wyznać wszystkie grzechy śmiertelne. Co się tyczy codziennych win - grzechów powszednich, ich wyznanie nie jest ściśle konieczne, niemniej jednak, jest przez Kościół gorąco zalecane. Regularne spowiadanie się również z grzechów powszednich pomaga człowiekowi kształtować sumienie, walczyć ze złymi skłonnościami, poddawać się leczącej mocy Chrystusa i postępować w życiu Ducha (por. KKK nr 1458). Samo wyznanie grzechów, nawet tylko z ludzkiego punktu widzenia, wyzwala człowieka i ułatwia jego kontakt z bliźnimi. Przez spowiedź mamy okazję spojrzeć w prawdzie na popełnione grzechy, wziąć za nie odpowiedzialność, a przez to na nowo otworzyć się na Boga i na wspólnotę Kościoła (por. KKK nr 1455).