Wiemy, dokąd mamy iść

Znacznie więcej o znaczeniu encykliki Laudato si’ papież powiedział podczas zorganizowanej przez Wasz ruch konferencji ,,Raising Hope” w październiku w Castel Gandolfo.

– Przypomniał, w jak dużym stopniu encyklika wpłynęła na Kościół i świat, inspirując dialog, inicjatywy edukacyjne i partnerstwa na różnych kontynentach. Zauważył, że wyzwania wskazane przez Laudato si’ są dziś jeszcze bardziej aktualne niż 10 lat temu ze względu na to, że łączą wymiar społeczny, polityczny i duchowy. Żyjemy w czasie narastającego napięcia wojennego, a Leon XIV wykorzystał konferencję w Castel Gandolfo, by akcentować duchowy i moralny wymiar kryzysu klimatycznego. Pamiętamy, jak Franciszek przez cały swój pontyfikat podkreślał, że trzecia wojna światowa już się wydarza, ale w kawałkach. Dziś nie mamy wątpliwości, że tak jest, dlatego Leon XIV wezwał do ekologicznego nawrócenia i wspólnego działania na rzecz sprawiedliwości. Dla nas to jest wyraźny znak, by skoncentrować się na najuboższych.

Jak oceniacie aktualną sytuację na świecie i powrót do narracji ignorującej ekologię, wiedzę naukową, ale także naukę Kościoła w tym zakresie?

– To najubożsi są największymi ofiarami braku sprawiedliwości, a wsłuchując się w słowa obydwu papieży wiemy, dokąd iść. Ekologia integralna jest także tematem encykliki Dilexit nos Franciszka. Tam już wyraźnie widzimy, że ekologia integralna ma bardzo personalistyczny i dialogiczny wymiar, a ten nie jest możliwy bez przemiany serca (tzw. ecological conversion). Za tym ma iść zmiana stylu życia, wrażliwość na innych, na ich biedę. Adhortacja Dilexit te, dokończona przez Leona XIV, nie pozostawia wątpliwości. Obydwa dokumenty są bezpośrednim rozwinięciem głównej myśli encykliki Laudato si’, w której dostrzegamy dziś wręcz proroczy dokument. Chcemy działać wyraźnie w obszarze ubóstwa, zachęcając do lokalnych działań w tym wymiarze, do nawiązywania relacji we wspólnocie parafialnej, do podejmowania działań, które służą wspólnocie. Nie zapominamy o dotychczasowych akcjach, jak zakładanie ogrodów parafialnych, organizowanie podzielników czy działanie na rzecz ograniczenia odpadów na cmentarzach, bo tymi małymi gestami można zmieniać świat.

W przestrzeni publicznej, w wypowiedziach polityków widać odwrót od polityki klimatycznej. Jaki to może mieć wpływ na świadomość społeczną i na zaangażowanie zwykłych ludzi?

– Ważne jest to, żebyśmy jako katolicy pamiętali o naszej odpowiedzialności obywatelskiej. Katolicka nauka społeczna wzywa nas nie tylko do czynnego udziału w wyborach co kilka lat, ale także do odpowiedzialnej konsumpcji i solidarności z najuboższymi w naszych codziennych wyborach, również takich jak wybór środka transportu. Mamy dużą świadomość, że jest wiele do zrobienia nie tylko globalnie, ale też na polskim gruncie, bo i u nas ubóstwo nie jest abstrakcyjnym pojęciem. Uwagę naszych animatorów i partnerów zwracamy na ubóstwo energetyczne. Teraz, zimą chyba łatwiej zrozumieć, że dobrze ocieplony dom i wydajne źródło ogrzewania to podstawa codziennego bezpieczeństwa. W naszym programie Ciepły Dom – Ciepły Kościół pokazujemy, że troska o bliźnich i o środowisko mogą iść w parze. Dom po mądrej termomodernizacji to zysk dla mieszkańców i mniejsze obciążenie środowiska. To zdrowsze warunki życia i lepiej wykorzystane zasoby Ziemi. Czy mamy tego świadomość? Z naszych działań i badań opinii publicznej wynika, że mamy tu jeszcze sporo do zrobienia.

Jakie inicjatywy i działania podjęliście w ubiegłym roku i jakie rezultaty one przyniosły?

– Dzięki bezpośredniemu wsparciu kluczowych postaci Kościoła, przede wszystkim metropolity warszawskiego abp. Adriana Galbasa, który jest członkiem rady naszej fundacji, z roku na rok powiększa się sieć zielonych parafii i animatorów w całej Polsce. Mamy już kilka cyklicznych akcji, w które angażuje się coraz więcej parafii i szkół. W październiku w Niedzielę św. Franciszka pod hasłem „Drzewko nadziei Papieża Franciszka” wraz z ojcami benedyktynami sadzimy nieszpułki, czyli drzewa znane od wieków jako zapylacze, a w listopadzie organizujemy akcję „Mniej śmieci, więcej pamięci”. Maj to czas na konferencję „Creatio Continua”, podczas której wraz z Uniwersytetem Papieskim Jana Pawła II w Krakowie zbieramy najważniejszych intelektualistów z Polski i ze świata, by rozmawiać o nadchodzących wyzwaniach i odkrywać sens współczesnej odpowiedzialności człowieka za stworzenie.

W ubiegłym roku uczestniczyliście w wielu wydarzeniach i spotkaniach. Które z nich były szczególnie ważne dla upowszechniania ekologicznego przesłania Kościoła?

– Podczas COP30 w Belém ruch Laudato si’ przekazał prezydencji COP ważny dokument, tzw. Społecznie Określone Wkłady/Zobowiązania (People’s Determined Contributions), czyli konkretne działania podejmowane oddolnie przez wspólnoty na całym świecie. COP30 od dawna był oczekiwany jako „katolicki COP”, upamiętniający 10 lat encykliki Laudato si’ i porozumienia paryskiego. Kościół wystąpił tam z bezprecedensową jednością, episkopaty Azji i Afryki przedstawiły wspólne odważne oświadczenie, wzywające do sprawiedliwej transformacji, odejścia od paliw kopalnych i reparacji klimatycznych. Ten dokument, poparty przez setki organizacji, stał się moralnym kompasem, świadectwem katolickiego zaangażowania w troskę o stworzenie. Przez cały COP30 duchowość, kultura i wartości stały w samym centrum wydarzeń i ruch Laudato si’ realnie się do tego przyczynił, uczestnicząc w panelach poświęconych: duchowym korzeniom kryzysu klimatycznego, pontyfikatowi nowego papieża Leona XIV oraz wspomnianym Społecznie Określonym Wkładom/Zobowiązaniom. Przekazaliśmy już ponad dwa tysiące takich zobowiązań, które wyrosły z konferencji „Raising Hope” w Castel Gandolfo. Otwierając ją, papież Leon XIV podkreślił potrzebę ekologicznego nawrócenia, które nie polega tylko na analizowaniu danych, ale na zmianie sposobu życia, postaw i serc, i to również w odniesieniu do wiary chrześcijańskiej. Zwrócił uwagę, że nie możemy mówić, że kochamy Boga, jeśli ignorujemy Jego stworzenie. Swoje przemówienie zakończył słynnym pytaniem: „Gdy Bóg zapyta nas, czy pielęgnowaliśmy i dbaliśmy o świat, który stworzył – co będzie naszą odpowiedzią?”. Każdy może odpowiedzieć na to pytanie w swoim sercu, ale dla nas to znak, by ludzie wiary nie tylko apelowali, ale realnie działali wobec kryzysu klimatycznego.