Szukamy ludzi bez barier

Stowarzyszenie Przyjaciół Integracji rozpoczęło kolejną edycję renomowanego konkursu „Człowiek bez barier”. Kto może zgłaszać kandydatów do nagrody i na jakiej podstawie?

– Kandydata może zgłosić każdy, zarówno osoba fizyczna (tj. koleżanka, przyjaciel, znajomy, sąsiad, ktoś z bliskich lub obcy człowiek, który podziwia osobę z niepełnosprawnością za to, jak żyje i co robi), jak i osoba prawna (jednostki administracji, gminy, koordynatorzy dostępności itd.). Dla kogo jest konkurs? Jeśli ktoś jest osobą z niepełnosprawnością, która skończyła 14 lat, ale ma wyjątkowe cechy i robi rzeczy, których nigdy byśmy się nie spodziewali z uwagi na jej ograniczenia, może wziąć udział.

Wyjątkowy... to znaczy? Wszyscy znamy Jaśka Melę, który w wieku 13 lat stracił rękę i nogę w wyniku porażenia prądem, a potem zdobył oba bieguny, a teraz pomaga innym. Podobnie żył na przełomie XIX i XX wieku Adam Chmielowski, Brat Albert, który mając 18 lat, został ranny w powstaniu, po czym amputowano mu nogę. Został świętym i jest inspiracją dla całego świata. Szukacie ludzi zdolnych do rzeczy ekstremalnych?

– Zwykle nie oczekujemy od osób z niepełnosprawnością, że będą robić większość rzeczy, jakie robią zdrowi. A żyją wśród nas ludzie z naprawdę dramatycznymi ograniczeniami, którzy robią rzeczy, na jakie nie odważą się sprawni! Jakby ograniczenie pchało ich w kierunku robienia tego, czego nie są w stanie. To paradoks – im bardziej zrobić nie mogę, tym bardziej udowodnię sobie i światu, że nie ma dla mnie rzeczy niemożliwej.

Konkurs wymyślił w 2003 roku założyciel naszego stowarzyszenia, Piotr Pawłowski. Miał sparaliżowane ciało po skoku do wody na główkę. Był tetraplegikiem – nie ruszał rękami i nogami, poruszał tylko głową. W latach 90. założył największe i najbardziej skuteczne w Polsce organizacje pozarządowe (fundację i stowarzyszenie), które pomagają osobom z niepełnosprawnością. One zmieniły ich życie, począwszy od usuwania barier architektonicznych w sferze publicznej, przez wielkie kampanie społeczne, pomoc w wielu osobom znalezieniu pracy itd. Pawłowski był autorem przewrotu w myśleniu o osobach z niepełnosprawnością, które wcześniej były niewidoczne, przebywały w domach. Podobnie jak Brat Albert, miał charyzmat, używając terminologii religijnej. Obaj działali na przekór ograniczeniom, co stanowi lekcję wszystkich, bo często brak nam motywacji lub pewne rzeczy wydaje się nie do zrobienia. Oni pokonali bariery.

Wielu zdrowych uważa, że życie sprzysięgło się przeciwko nim i czują się bezsilni. W Biblii jest znana przypowieść Jezusa o talentach. Jeśli ktoś dostał jeden, czasem zakopuje go i nie wykorzystuje, patrząc na tych, którzy mają więcej. Nasi bohaterowie mają często mniej niż jeden, a robią coś na przekór brakom i ograniczeniom.

Przykłady?

– Uwielbiam laureatkę z ubiegłego roku, Annę Krupę z Podhala. Urodziła się bez rąk. Jest nauczycielką i „nie daje sobie w kaszę dmuchać”! Pracuje w szkole na wsi, gdzie nie wszyscy traktują ją z podziwem i szacunkiem. Jest też bibliotekarką, założyła fundację „Da się” i pomaga innym. Nam się wydaje, że bez rąk nic nie da się zrobić. A pani Anna urodziła córeczkę, wychowała ją jako samotna matka, posługując się nogami. Cudowny człowiek. Kiedy się widzi, jak ktoś przeskakuje bariery; pomimo niepełnosprawności spełnia marzenia, to jest najlepsza lekcja życia.

Nagroda ma kilka kategorii. Główna to „Człowiek bez barier”. Jakie są pozostałe?

– Są także „Senior bez barier” i „Młody człowiek bez barier”, kapituła konkursu przyzna również cztery równorzędne wyróżnienia. Niepełnosprawność może być różnego typu, nie tylko fizyczna. Można zgłaszać osoby niewidome, głuche, mieliśmy w konkursie pana Macieja Oksztulskiego z autyzmem, który nie mówi, a jest wybitnym prawnikiem z doktoratem, czy panią Katarzynę Szczerbowską ze schizofrenią, walczącą o prawa osób w kryzysie psychicznym. Kandydatów można zgłaszać do 24 września 2026 roku. Informacje na cbb.integracja.org/regulamin

Tradycyjnie patronat nad naszym konkursem ma Pierwsza Dama RP. Ogłoszenie wyników i wręczenie nagród odbędzie się 8 grudnia podczas uroczystej gali na Zamku Królewskim w Warszawie. Czekamy na zgłoszenia!

Katarzyna Rzehak
ze Stowarzyszenia Przyjaciół Integracji