Ewangelia często zaczyna się od spotkania i rozmowy

Może nieco dziwić, że tematem numeru w środku lata czynimy babcie i dziadków. W końcu w Polsce mają oni swoje święto w styczniu. Ale już na przykład w Hiszpanii dzień babci i dziadka, obchodzone razem, a nie osobno, jak u nas, przypada we wspomnienie Joachima i Anny, dziadków Jezusa, a więc 26 lipca. Włosi dziadków odwiedzają we wrześniu, Amerykanie w październiku, Francuzi zaś babcie w marcu, a dziadków w październiku. Od sześciu lat, z inicjatywy papieża Franciszka, Kościół obchodzi Światowy Dzień Dziadków i Osób Starszych w czwartą niedzielę lipca. Z tej okazji papież Leon XIV napisał orędzie, którego mottem jest obietnica z Księgi Izajasza: „Ja nie zapomnę o tobie”.

Żyjemy w kulturze pośpiechu. Liczy się skuteczność, tempo, wydajność. Człowiek łatwo zaczyna być oceniany przez pryzmat tego, co jeszcze potrafi zrobić, a nie tego, kim jest. W takim świecie starość bywa traktowana jak problem do rozwiązania, a nie jak dar do przyjęcia. Tymczasem papież przypomina coś bardzo prostego: starsi nie są marginesem Kościoła, są jego żywą pamięcią. Są świadkami wierności Boga, której nie da się nauczyć z podręczników ani znaleźć w internecie. Zresztą, mocno pobrzmiewa tu myśl Franciszka, który zwracał na ten aspekt uwagę wiele razy.

W kontekście tego dnia i papieskiego orędzia przyglądamy się samotności seniorów, która staje się jednym z największych dramatów współczesnych społeczeństw. Patrzymy z perspektywy wolontariuszy Wspólnoty Sant’Egidio, którzy pokazują, że największym darem, jaki możemy ofiarować seniorom, nie są pieniądze ani najbardziej wymyślne programy pomocowe (choć ważne i potrzebne!), ale przede wszystkim zwyczajna obecność. Filiżanka herbaty. Rozmowa. Wysłuchanie tej samej historii opowiedzianej po raz kolejny. Dla osób samotnych i starszych to wydarzenia, na które czeka się całymi tygodniami. To także moje osobiste doświadczenie spotkań z chorymi podczas comiesięcznej wizyty z Najświętszym Sakramentem na początku każdego miesiąca.

Ale piszemy też z perspektywy samych seniorów – ograniczeń, z którymi się mierzą, jak choćby mieszkanie na czwartym piętrze bez dostępu do windy, czy stereotypów, przez pryzmat których są postrzegani. To także kwestie dostępu do rynku pracy dla seniorów oraz lęk przed jej utratą w okresie przedemerytalnym. To wreszcie trudność w zaakceptowaniu konsekwencji, z jakimi wiąże się starość, szczególnie w epoce, w której panuje kult młodości, witalności i idealnego ciała. Zabrzmi to pewnie jak frazes, ale kiedyś każdy z nas (jeśli dożyje) będzie tym człowiekiem, który będzie szedł wolniej przez przejście dla pieszych, będzie potrzebował pomocy przy zakupach albo po prostu będzie czekał, aż ktoś zapuka do jego drzwi.

Szczególnie bolesnym doświadczeniem, o którym piszemy, jest także alienacja dziadków od wnuków. To sytuacja, w której dorosłe dziecko – samodzielnie lub pod wpływem partnera – celowo ogranicza albo całkowicie zrywa kontakt między swoimi rodzicami a wnukami. To żałoba bez pogrzebu: osoba, którą opłakujemy, żyje, ale jest niedostępna. I w takich, skrajnych sytuacjach, szukamy, idąc za intuicją papieża, sposobów, które będą jak most przerzucony nad przepaścią, który połączy to, co zostało rozdzielone.

Z badań wynika, że ponad 40 proc. polskich seniorów doświadcza izolacji społecznej, a ponad 55 proc. osób powyżej 60. roku życia mieszka samotnie. W orędziu Leon XIV kieruje szczególne słowa do młodych. Prosi, aby wrócili do pięknego zwyczaju odwiedzania swoich dziadków oraz tych starszych osób, których nikt już nie odwiedza. To wezwanie może wydawać się zaskakująco skromne. A przecież właśnie z takich prostych gestów rodzi się cywilizacja miłości. Ewangelia bardzo często zaczyna się od rzeczy zwyczajnych: od odwiedzin, rozmowy, wspólnego stołu, zatrzymania się przy człowieku.